قرارداد اجاره خانه و آپارتمان + دانلود نمونه اجاره نامه

قرارداد اجاره نوعی توافق قانونی میان دو طرف است که براساس آن، مالک (موجر) منافع مال خود را برای مدت مشخصی در اختیار شخص دیگری (مستأجر) قرار می‌دهد و در مقابل، مبلغی به‌عنوان اجاره‌بها دریافت می‌کند.

در این قرارداد، موجر کسی است که مال را اجاره می‌دهد، مستأجر شخصی است که مال را اجاره می‌کند و عین مستأجره، مال موضوع اجاره مانند منزل مسکونی یا مغازه است. همچنین، اجاره‌بها مبلغی است که در قبال استفاده از مال پرداخت می‌شود. در این مقاله به بررسی این قرارداد، انواع آن، نحوه نوشتن و دیگر نکات مهم می‌پردازیم و یک نمونه متن قرارداد اجاره خانه pdf را در اختیارتان قرار می‌دهیم که براساس دستورالعمل‌ها و فرم‌های سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تهیه شده است تا خیالتان از صحت و اعتبار قانونی آن راحت باشد. شما می‌توانید اجاره نامه منزل pdf را دانلود و برای تنظیم قرارداد از آن استفاده کنید.

نمونه قرارداد اجاره خانه

در شکل بالا، عکس قرارداد اجاره خانه نشان داده شده است. متن اجاره نامه براساس فرم استاندارد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به‌صورت زیر است:

ماده ۱ – طرفین قرارداد

۱-۱) موجر/موجرین: [نام و مشخصات کامل موجر] فرزند [نام پدر] به شماره شناسنامه [شماره] صادره از [محل صدور] کد ملی [کد] متولد [تاریخ تولد] ساکن [آدرس] تلفن [شماره] با وکالت/قیومیت/ولایت/وصایت [در صورت وجود]. 

۲-۱) مستأجر/مستأجرین: [نام و مشخصات کامل مستأجر] فرزند [نام پدر] به شماره شناسنامه [شماره] صادره از [محل صدور] کد ملی [کد] متولد [تاریخ تولد] ساکن [آدرس] تلفن [شماره] با وکالت/قیومیت/ولایت/وصایت [در صورت وجود].

ماده ۲ – موضوع قرارداد و مشخصات مورد اجاره

عبارت است از تملیک منافع ……….. دانگ/دستگاه/یک باب ……….. واقع در  ……….. دارای پلاک ثبتی شماره ……….. فرعی از  ……….. اصلی ……….. بخش ……….. به مساحت ……….. متر مربع دارای سند مالکیت به شماره سریال ……….. صفحه ……….. دفتر ……….. به نام ……….. مشتمل بر ……….. اتاق خواب با حق استفاده برق/آب/گاز به‌صورت اختصاصی/اشتراکی/شوفاژ روشن/غیرروشن/کولر/پارکینگ ……….. فرعی به متراژ ……….. مترمربع/انباری فرعی ……….. به متراژ ……….. مترمربع تلفن دایر/غیردایر به شماره ……….. و سایر لوازم و منصوبات و مشاعات مربوطه که جهت استفاده به رؤیت مستأجر/مستأجرین رسیده و مورد قبول قرار گرفته است.

ماده ۳ – مدت اجاره

مدت اجاره  ……….. ماه/سال شمسی از تاریخ [شروع] الی [پایان] است.

ماده ۴ – اجاره‌بها و نحوه پرداخت

۱-۴) میزان اجاره‌بها جمعاً ……….. ریال، از قرار ماهیانه مبلغ ……….. ریال که در اول/آخر هر ماه به‌موجب قبض رسید پرداخت می‌شود. 

۲-۴) مبلغ ……….. ریال از طرف مستأجر/مستأجرین به‌عنوان قرض‌الحسنه نقدی/طی چک به شماره ……….. بانک ……….. شعبه ……….. پرداخت شد و/یا نقدی/طی چک شماره ……….. بانک  ……….. شعبه  ……….. در تاریخ [تاریخ]  به موجر پرداخت خواهد شد. معادل مبلغ پرداختی به‌عنوان قرض‌الحسنه با انقضاء مدت اجاره و فسخ آن هم‌زمان با تخلیه عین مستأجره به مستأجر مسترد خواهد شد.

ماده ۵ – تسلیم مورد اجاره

موجر مکلف است در تاریخ [تاریخ] مورد اجاره را با تمام توابع و ملحقات و منضمات آن جهت استیفاء به مستأجر/مستأجرین تسلیم کند.

ماده ۶ – شرایط و آثار قرارداد

۱-۶) مستأجر نمی‌تواند از مورد اجاره برخلاف منظور قرارداد (مسکونی، تجاری، اداری) استفاده کند. مستأجر مکلف است به‌نحو متعارف از مورد اجاره استفاده کند. 

۲-۶) مستأجر حق استفاده از مورد اجاره را به‌نحو مباشرت دارد و بایستی به‌شخصه از مورد اجاره استفاده کند. علاوه‌براین، مستأجر حق انتقال و واگذاری مورد اجاره را به غیر دارد/ندارد. در صورت تخلف و انتقال به غیر، اعتبار اجاره منوط به تنفیذ مالک خواهد بود. درصورتی‌که مستأجر مورد اجاره را به غیر بدون اذن مالک تسلیم کرده باشد، شخص متصرف در صورت عدم تنفیذ در برابر مالک در حدود مقررات قانونی مسئول خواهد بود. 

۳-۶) موجر باید مالک یا متصرف قانونی یا قراردادی مورد اجاره باشد و درصورتی‌که به‌عنوان ولایت، وصایت، وکالت، قیمومیت، اجاره با حق انتقال و از این قبیل، اختیار اجاره‌دادن داشته باشد، بایستی اسناد و مدارک مثبت حق انتقال را ضمیمه کند و مشاور موظف به احراز موضوع فوق است. 

۴-۶) درصورتی‌که مستأجر از پرداخت اجاره‌بها بیش‌از یک ماه تأخیر کند، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ و تخلیه مورد اجاره را از مراجع ذی‌صلاح بخواهد. 

۵-۶) پرداخت هزینه‌های مصرفی آب/برق/گاز/تلفن/شارژ/فاضلاب شهری برعهده مستأجر است و باید در موعد تخلیه یا فسخ، قبوض پرداختی را به موجر تحویل دهد. 

۶-۶) پرداخت هزینه نگهداری آپارتمان (حق شارژ و غیره) و همچنین افزایش احتمالی آن بر مبنای مصوب مسئول یا مسئولین ساختمان برعهده مستأجر است. 

۷-۶) پرداخت هزینه تعمیرات و هزینه‌های کلی از قبیل نصب و راه‌اندازی به‌منظور بهره‌برداری از دستگاه تهویه، شوفاژ، کولر، آسانسور و شبکه آب و برق و گاز با مالک است و هزینه‌های جزئی مربوط به استفاده از مورد اجاره به‌عهده مستأجر است و نوع هزینه‌ها و میزان آن را عرف تعیین می‌کند. 

۸-۶) مالیات مستغلات و تعمیرات اساسی و عوارض شهرداری با موجر است و مالیات بر درآمد و مشاغل (تجاری، اداری) برعهده مستأجر است. 

۹-۶) در خصوص اماکن تجاری مبلغ ……….. ریال به حروف ……….. ریال به‌عنوان حق سرقفلی توسط مستأجر به موجر تسلیم و پرداخت شده/نشده است. 

۱۰-۶) مستأجر مکلف است در زمان تخلیه، مورد اجاره را به‌همان وضعی که تحویل گرفته است به موجر تحویل دهد و رسید دریافت کند. در صورت حدوث خسارات نسبت به عین مستأجره، مستأجر متعهد به جبران خسارت وارده خواهد بود. 

۱۱-۶) موجر ملزم است در زمان تخلیه نهایی و با تسویه حساب بدهی‌های زمان اجاره، نسبت به استرداد قرض‌الحسنه دریافتی از مستأجر، با اخذ رسید، اقدام کند. 

۶-۱۲) درصورتی‌که موجر نسبت به پرداخت هزینه‌هایی که موجب انتفاع مستأجر از ملک هستند، اقدام نکند و به مستأجر اجازه انجام تعمیرات لازم را ندهد، مستأجر می‌تواند به‌شخصه نسبت به انجام تعمیرات مربوطه اقدام و هزینه‌های مربوطه را با موجر محاسبه کند. 

۱۳-۶) تمدید قرارداد اجاره فقط با توافق طرفین قبل‌از انقضاء مدت قرارداد ممکن است. در صورت تمدید قرارداد اجاره الحاقی با شرایط و تغییرات مورد توافق، بخشی لاینفک از قرارداد اجاره خواهد بود. 

۱۴-۶) مستأجر مکلف است به‌محض اتمام مدت اجاره، عین مستأجره را بدون هیچ عذر و بهانه‌ای تخلیه و به موجر تسلیم کند. چنانچه مستأجر مورد اجاره را رأس تاریخ انقضاء تخلیه کامل نکند و/یا به هر دلیلی از تسلیم آن به موجر خودداری کند، موظف است روزانه مبلغ ……….. ریال به‌عنوان اجرت‌المثل ایام تصرف بعداز اتمام قرارداد به موجر بپردازد و تهاتر خسارت ناشی از تخلیه (اجرت‌المثل) با مبلغ قرض‌الحسنه بلااشکال است.

ماده ۷

کلیه اختیارات ولو اختیار غبن به‌استثناء اختیار تدلیس از طرفین ساقط شد.

ماده ۸

این قرارداد در سایر موارد تابع مقررات قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال ۱۳۷۶ خواهد بود.

ماده ۹

به‌استناد ماده ۲ قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ شهود با مشخصات زیر این قرارداد را امضاء و گواهی می‌کنند.

ماده ۱۰

حق‌الزحمه مشاور املاک طبق تعرفه کمیسیون نظارت شهرستان به‌طور جداگانه به‌عهده طرفین است که هم‌زمان با امضای این قرارداد مبلغ ……….. ریال پرداخت و رسید دریافت شد. فسخ یا اقاله قرارداد تأثیری در میزان حق‌الزحمه نخواهد داشت.

ماده ۱۱

این قرارداد در تاریخ ……….. ساعت ……….. در دفتر مشاور املاک به‌نشانی ……….. در سه نسخه بین طرفین تنظیم، امضاء و مبادله شد. مشاور املاک مکلف است نسخه قرارداد را به مهر دفتر املاک ممهور، نسخه اول و دوم را به موجر و مستأجر تسلیم و نسخه سوم را در دفتر مخصوص بایگانی کند و هر سه نسخه دارای اعتبار واحد است.

ماده ۱۲

موارد حقوقی این قرارداد مطابق با مقررات جاری است و تأیید می‌شود.

توضیحات: [فضای توضیحات] 

امضای موجر: __________ 

امضای مستأجرین: __________ 

امضای شاهد ۱: __________ 

امضای شاهد ۲: __________

شما می‌توانید از این نمونه برای متن اجاره نامه خانه یا آپارتمان استفاده کنید. فقط باید جزئیات آپارتمان مانند شارژ ساختمان و آسانسور به‌طور دقیق در آن ذکر شود.

اگر قصد دارید قرارداد اجاره خانه یا آپارتمان خود را بدون دردسر و به‌صورت کاملاً قانونی تنظیم کنید، املاین بهترین گزینه برای شماست. املاین با فراهم‌کردن امکان ثبت قرارداد آنلاین اجاره، خدمات قراردادهای اجاره رسمی را تحت نظارت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ارائه می‌دهد و خیال شما را بابت اعتبار قرارداد، احراز هویت طرفین و دریافت کد رهگیری رسمی راحت می‌کند. کارشناسان حقوقی املاین تمام بندهای قرارداد را بررسی و از بروز اختلافات احتمالی در آینده جلوگیری می‌کنند. اکنون وارد amline.ir شوید و قرارداد رسمی اجاره خود را تنها در چند دقیقه تنظیم کنید.

اهمیت داشتن قرارداد اجاره خانه

قرارداد اجاره نامه منزل، حقوق و تعهدات هر دو طرف را مشخص و از بروز اختلافات و مشکلات حقوقی جلوگیری می‌کند. در ادامه، به بررسی اهمیت این قرارداد می‌پردازیم:

• حفاظت از حقوق طرفین: این قرارداد به‌عنوان یک سند قانونی، تعهدات هر دو طرف را به‌طور شفاف تعریف می‌کند و بدون آن، امکان استناد به حقوق در دادگاه وجود ندارد یا بسیار سخت است؛
• جلوگیری از سوءاستفاده و تغییرات یک‌طرفه: با داشتن قرارداد، هرگونه تغییری در طول مدت قرارداد ممنوع است و باید براساس توافق طرفین یا کارشناسی شورای حل اختلاف انجام شود؛
• مدیریت هزینه‌ها و تعمیرات: قرارداد مشخص می‌کند که هزینه‌های شارژ ساختمان معمولاً برعهده مستأجر و تعمیرات اساسی برعهده موجر است که باعث جلوگیری از اختلافات در آینده می‌شود؛
• اعتبار قانونی و ثبت رسمی: تمام قراردادهای اجاره باید در سامانه قرارداد اجاره و کد رهگیری ثبت شوند و کد رهگیری دریافت کنند تا اعتبار قانونی قرارداد افزایش پیدا کند و جلوی کلاهبرداری گرفته شود. همچنین، قراردادهای رسمی ثبت‌شده در دفاتر اسناد رسمی نسبت به قرارداد اجاره خانه دستی، فرایندهای حقوقی سریع‌تری دارند.

انواع قرارداد اجاره

قراردادهای اجاره براساس نحوه تنظیم و ثبت به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که اصلی‌ترین آن‌ها شامل قراردادهای رسمی و عادی هستند.

قرارداد اجاره رسمی در دفاتر اسناد رسمی ثبت و به‌عنوان سند رسمی شناخته می‌شود. موجر و مستأجر پس‌از توافق به دفترخانه مراجعه و قرارداد را با رعایت تشریفات قانونی ثبت می‌کنند. این قرارداد ارزش حقوقی بالایی در محاکم قضایی دارد.

قرارداد اجاره عادی بدون ثبت رسمی در دفترخانه تنظیم و سند عادی محسوب می‌شود. این دسته خود به دو زیرنوع تقسیم می‌شود:

• اجاره‌نامه دستی: قراردادی که به‌طور مستقیم بین موجر و مستأجر، بدون واسطه، روی کاغذ معمولی نوشته و امضا می‌شود. این نوع قرارداد معتبر است؛ اما نیاز به امضای حداقل دو شاهد دارد تا مشمول قوانین حمایتی شود؛
• اجاره‌نامه بنگاهی: در بنگاه معاملات املاک با فرم‌های استاندارد اتحادیه املاک، مهر مشاور و امکان دریافت کد رهگیری تنظیم می‌شود. این نوع قرارداد هم عادی است؛ اما حرفه‌ای‌تر در نظر گرفته می‌شود.

در جدول زیر می‌توان مقایسه جامع این دو قرارداد را مشاهده کنید:

نوع قرارداد	نحوه تنظیم	اعتبار قانونی	مزایا	معایب
رسمی	در دفاتر اسناد رسمی با ثبت قانونی	بالا (سند رسمی)	حمایت قوی در دادگاه، اعتبار بالا، آسان برای اثبات	هزینه بالا، مالیات اجباری
عادی– دستی	مستقیم بین موجر و مستأجر، روی کاغذ معمولی	متوسط (با گواه شاهدان اعتبار بالا می‌رود)	بدون هزینه، ساده و سریع	ریسک حقوقی بالا، مشکلات در اختلافات، نداشتن حمایت کامل قانونی
عادی– بنگاهی	در بنگاه املاک با فرم استاندارد و مهر بنگاه	متوسط تا بالا (با کد رهگیری)	رعایت نکات حقوقی، مذاکره حرفه‌ای، جلوگیری از کلاهبرداری	کمیسیون بنگاه، ریسک بدون کد رهگیری

 مدارک لازم برای تنظیم قرارداد اجاره

مدارک لازم برای قرارداد اجاره خانه شامل موارد زیر هستند:

• مدارک هویتی موجر و مستأجر: شامل اصل شناسنامه، اصل کارت ملی (هوشمند یا قدیمی همراه با رسید ثبت‌نام)؛
• مدارک مربوط به ملک: اصل سند مالکیت ملک، صورت‌مجلس تفکیکی (اگر ملک آپارتمانی باشد)، آدرس دقیق و کدپستی ملک برای استعلام.

راهنمای تنظیم قرارداد اجاره

در این بخش، یک راهنمای جامع برای تنظیم این قرارداد در اختیار شما قرار داده‌ایم که با درنظرگرفتن آن و همچنین نکات تنظیم قرارداد اجاره می‌توانید یک قرارداد اصولی و درست تنظیم کنید.

• مشخصات دقیق طرفین: نام کامل، کد ملی، آدرس سکونت، شماره تماس و مشخصات هویتی موجر و مستأجر باید به‌طور دقیق در قرارداد ذکر شود تا در صورت اختلاف، پیگیری حقوقی آسان باشد؛
• مشخصات ملک: آدرس دقیق ملک، کدپستی، متراژ، طبقه، تعداد اتاق‌ها، امکانات (مانند پارکینگ، انباری) و وضعیت فعلی ملک (عیوب موجود) باید به‌طور کامل قید شود؛
• مدت اجاره: تاریخ شروع و پایان اجاره باید دقیقاً مشخص شود؛ درغیراین‌صورت، قرارداد ممکن است باطل تلقی و مدت پیش‌فرض یک سال اعمال شود؛
• مبلغ اجاره و نحوه پرداخت: مبلغ اجاره‌بها، رهن یا ودیعه، نحوه پرداخت و زمان پرداخت باید شفاف و صریح باشد؛
• تعهدات طرفین: تعمیرات اساسی برعهده موجر و تعمیرات جزئی برعهده مستأجر است؛ پرداخت قبوض (آب، برق، گاز) معمولاً برعهده مستاجر است و هرگونه تغییر در ملک نیاز به اجازه موجر دارد که بهتر است شواهدی برای آن وجود داشته باشد؛
• شرایط فسخ و تخلیه: موارد فسخ قرارداد، جریمه تأخیر و نحوه تخلیه ملک باید ذکر شود تا از مشکلات حقوقی آینده جلوگیری شود؛
• شاهدان و امضاها: قرارداد باید در دو نسخه تنظیم و توسط طرفین و حداقل دو شاهد امضا شود؛ بهتر است برای اعتبار بیشتر، قرارداد را در بنگاه املاک با کد رهگیری یا دفتر اسناد رسمی ثبت کنید؛
• مسائل مالیاتی و حقوقی: موجر باید قرارداد را در سامانه املاک و اسکان ثبت کند و بررسی مالکیت ملک از طریق استعلام ثبت الزامی است؛
• بررسی پیش‌از امضا: قبل‌از امضا، ملک را به‌دقت بررسی و عیوب آن را در قرارداد ذکر کنید.

نحوه تنظیم اجاره‌نامه دستی و نکات مهم آن

نحوه قرارداد اجاره خانه دستی بسیار ساده است؛ اما نکته مهم این است که این قرارداد برای داشتن اعتبار قانونی باید حداقل توسط دو شاهد امضا شود. داشتن یک نمونه قرارداد اجاره عادی می‌تواند به شما کمک کند تا یک قرارداد اصولی و درست بنویسید. در ادامه، فرایند تنظیم آن را به‌صورت گام‌به‌گام توضیح می‌دهیم:

1. آماده‌سازی مدارک اولیه: مدارک هویتی طرفین، سند مالکیت ملک و فهرست متعلقات ملک را تهیه و بررسی کنید که ملک مشاع (با شریک) نباشد و همچنین، مالکیت کامل موجر را احراز کنید؛
2. نوشتن مشخصات طرفین: در ابتدای قرارداد، نام کامل، کد ملی، آدرس سکونت، شماره تماس و رابطه طرفین (موجر و مستأجر) را به‌طور دقیق بنویسید. از نام‌های مستعار اجتناب کنید تا قرارداد معتبر باشد؛
3. توصیف ملک و موضوع اجاره: آدرس دقیق، کدپستی، پلاک ثبتی اصلی و فرعی، متراژ، طبقه، تعداد اتاق‌ها، امکانات (پارکینگ، انباری) و وضعیت فعلی ملک، یعنی عیوب موجود، را ذکر و نوع استفاده (مسکونی یا تجاری) را مشخص کنید؛
4. تعیین مدت اجاره: تاریخ شروع و پایان دقیق را قید کنید؛
5. مشخص‌کردن اجاره‌بها و پرداخت: مبلغ رهن، اجاره ماهانه، نحوه پرداخت و زمان پرداخت را بنویسید؛
6. اضافه‌کردن بندهای توضیحی: جریمه تأخیر، چک تخلیه، مسئولیت تعمیرات، پرداخت قبوض و هزینه‌های جانبی، ممنوعیت تغییرات بدون اجازه و شرایط فسخ را اضافه کنید؛
7. فهرست متعلقات و وضعیت ملک: لوازم موجود را با وضعیت سلامتی‌شان لیست کنید تا در زمان تخلیه قابل‌بررسی باشد؛
8. امضا و شاهد: قرارداد را در حداقل در دو نسخه تنظیم کنید، طرفین و حداقل دو شاهد عاقل و بالغ امضا کنند. توجه داشته باشید که بدون شاهد، قرارداد معتبر است؛ اما مشمول قوانین ساده‌سازی نمی‌شود؛
9. ثبت اختیاری: برای امنیت بیشتر، قرارداد را در سامانه خودنویس ثبت کنید؛ هرچند ثبت‌نکردن آن، اعتبار قرارداد را زیر سؤال نمی‌برد.

نمونه قرارداد اجاره آپارتمان pdf را می‌توانید از همین مقاله دانلود کنید.

ثبت قرارداد اجاره در سامانه املاک و دریافت کد رهگیری

طبق قوانین فعلی، ثبت قرارداد اجاره مسکن در سایت تنظیم قرارداد اجاره خانه (سامانه خودنویس) الزامی است. این سامانه توسط وزارت راه و شهرسازی راه‌اندازی شده و به آدرس khodnevis.mrud.ir دردسترس است.

ثبت قرارداد اجاره در این سامانه رایگان است و پس‌از ثبت، یک کد رهگیری ۱۳ رقمی صادر می‌شود که اعتبار حقوقی قرارداد را بالا می‌برد، امکان دریافت وام ودیعه مسکن را فراهم می‌کند و به موجر امکان می‌دهد در صورت لزوم، حکم تخلیه را سریع‌تر بگیرد.

برای ثبت قرارداد اجاره و دریافت کد رهگیری، ابتدا به سامانه خودنویس مراجعه کنید، با شماره تلفن همراه معتبر به‌نام خودتان وارد شوید و کد یک‌بار مصرف ارسالی را وارد کنید. سپس نقش خود (موجر، مستأجر یا مشاور املاک) را انتخاب کنید، اطلاعات هویتی طرفین، سند مالکیت، کدپستی، متراژ، امکانات، تاریخ شروع و پایان اجاره، مبلغ رهن و اجاره‌بها و نحوه پرداخت را وارد، حداقل یک شاهد برای هر طرف اضافه و شماره تلفن آن‌ها را ثبت کنید. پس‌از تأیید و امضای الکترونیکی همه طرفین و شهود، قرارداد ثبت و کد رهگیری ۱۳ رقمی پس‌از حدود یک ساعت در بخش مدیریت قرارداد نمایش داده می‌شود.

اجزای اصلی نمونه متن قرارداد اجاره خانه

نمونه اجاره نامه منزل باید براساس استانداردهای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تنظیم شود و شامل بخش‌های کلیدی‌ای باشد که در این بخش به توضیح آن‌ها می‌پردازیم. این فرمت قرارداد اجاره باعث می‌شود حقوق موجر و مستأجر حفظ و از اختلافات احتمالی جلوگیری شود.

• مشخصات طرفین قرارداد: جزئیات کامل هویتی موجر (مالک) و مستأجر شامل نام، نام خانوادگی، کد ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، آدرس و شماره تلفن و در صورت وجود وکالت یا قیمومیت، مشخصات قیم یا وکیل باید در قرارداد آورده شود؛
• موضوع قرارداد و مشخصات مورد اجاره: ذکر تمام مشخصات ملک اجاره‌ای، شامل آدرس کامل، پلاک ثبتی، مساحت، تعداد اتاق‌ها، امکانات (مانند پارکینگ، انباری، تلفن، آب، برق، گاز) و وضعیت سند مالکیت لازم است؛
• مدت اجاره: درج مدت زمان قرارداد اجاره با تاریخ شروع و پایان دقیق در هر قرارداد اجاره ملک از جمله نمونه قولنامه اجاره خانه الزامی است؛
• اجاره‌بها و نحوه پرداخت: مبلغ کل اجاره، اجاره ماهانه، مبلغ ودیعه، نحوه پرداخت (نقدی یا چک) و موعد پرداخت و جزئیات بازگرداندن ودیعه پس‌از پایان قرارداد باید در فرم اجاره نامه ذکر شود؛
• تسلیم مورد اجاره: تعهد موجر برای تحویل ملک در تاریخ مشخص با تمام لوازم و امکانات که تضمین می‌کند مستأجر به‌موقع به ملک دسترسی پیدا کند، مانع از بروز اختلافات می‌شود؛
• شرایط و آثار قرارداد: شامل قوانین استفاده از ملک مسکونی، حقوق انتقال به غیر، مسئولیت تعمیرات، پرداخت هزینه‌های مصرفی، مالیات‌ها، جبران خسارات، تمدید قرارداد و اجرت‌المثل در صورت تأخیر در تخلیه؛
• ساقط‌شدن خیارات: ساقط‌کردن خیارات قانونی مانند خیار غبن برای جلوگیری از ادعاهای بعدی.

این اجزا، بخش‌های اصلی فرم قرارداد اجاره هستند که وجود آن‌ها الزامی است و مانع از اختلافات بعدی می‌شود. البته شما می‌توانید شرایط را براساس نیازهای خاص خود تنظیم کنید.

شرایط قانونی فسخ قرارداد اجاره توسط مالک و مستأجر

براساس قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستأجر (مصوب ۱۳۵۶ و اصلاحات بعدی)، قرارداد اجاره یک عقد لازم‌الاجرا و فسخ آن تنها در شرایط خاص قانونی یا قراردادی امکان‌پذیر است. اگر فسخ بدون دلیل معتبر انجام شود، ممکن است منجر به پرداخت خسارت شود. در ادامه، شرایط قانونی فسخ توسط هر یک از طرفین را توضیح می‌دهیم.

فسخ قرارداد اجاره از طرف مالک

در جدول زیر می‌توانید شرایط قانونی فسخ این قرارداد از طرف مالک را مشاهده کنید:

طرف قرارداد	شرط فسخ	توضیح
مالک (موجر)	پرداخت‌نکردن اجاره‌بها	اگر مستأجر اجاره را در موعد مقرر پرداخت نکند، مالک پس‌از اخطار می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
مالک (موجر)	استفاده غیرمجاز از ملک	اگر مستأجر ملک را برای مقاصدی غیر از آنچه در قرارداد ذکر شده است، استفاده کند، مالک حق فسخ دارد.
مالک (موجر)	واگذاری یا انتقال غیرمجاز ملک	اگر مستأجر بدون مجوز مالک، ملک را به شخص دیگری اجاره دهد یا منتقل کند، مالک می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
مالک (موجر)	آسیب یا تخریب ملک	اگر مستأجر به ملک آسیب جدی وارد یا در نگهداری آن سهل‌انگاری کند، مالک حق فسخ دارد.
مالک (موجر)	نقض سایر شرایط قراردادی	اگر مستأجر از شرایط خاص قرارداد تخلف کند، مالک می‌تواند فسخ کند. این شرط براساس خیارات قانونی مانند خیار شرط است.

 فسخ قرارداد اجاره از طرف مستأجر

در مواردی که در جدول زیر نشان داده شده است، فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر امکان‌پذیر است.

طرف قرارداد	شرط فسخ	توضیح
مستأجر	وجود عیب یا نقص در ملک	اگر ملک در زمان اجاره یا بعداز آن دارای عیبی باشد که استفاده را مختل کند و مالک آن را رفع نکند، مستأجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
مستأجر	تحویل‌ندادن ملک توسط مالک	اگر مالک در زمان تعیین‌شده ملک را تحویل ندهد، مستأجر حق فسخ قرارداد را دارد.
مستأجر	تطابق‌نداشتن ملک با مشخصات قراردادی	اگر ملک با اوصاف ذکرشده در قرارداد مطابقت نداشته باشد، مستأجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
مستأجر	خرابی یا تلف ملک	اگر ملک به‌دلیل حادثه، به‌صورت کامل یا جزئی از بین برود و غیرقابل‌استفاده شود، فسخ قرارداد برای مستأجر امکان‌پذیر است.
مستأجر	نیاز به تعمیرات اساسی که مانع استفاده شود	اگر تعمیرات ضروری ملک باعث شود مستأجر نتواند از آن استفاده کند و مالک جبران نکند، مستأجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
مستأجر	شرط فسخ در قرارداد	اگر در متن قرارداد، حق فسخ برای مستأجر پیش‌بینی شده باشد، مستأجر می‌تواند براساس همان بند، قرارداد را منحل کند.

وظایف موجر در قبال مستأجر

براساس قانون روابط موجر و مستأجر، موجر وظایف زیر را در قبال مستأجر دارد:

• تحویل ملک در شرایط مناسب: موجر باید ملک را در زمان تعیین‌شده در قرارداد، بدون نقص و آماده استفاده به مستأجر تحویل دهد. اگر ملک نیاز به تعمیر داشته باشد، موجر مسئول رفع آن است؛
• انجام تعمیرات اساسی: تعمیرات ساختاری و اساسی مانند لوله‌کشی، سیستم گرمایشی، یا تعمیرات کلی ساختمان برعهده موجر است؛ مگر اینکه در قرارداد خلاف آن ذکر شود؛
• افزایش‌ندادن اجاره‌بها در طول مدت قرارداد: موجر نمی‌تواند اجاره را بدون توافق یا کارشناسی شورای حل اختلاف در طول مدت قرارداد افزایش دهد؛
• بازگرداندن ودیعه (پول پیش): در زمان تخلیه، موجر باید مبلغ ودیعه را کامل و بدون کسر غیرقانونی، مگر برای خسارات واقعی، به مستأجر بازگرداند؛
• رعایت حق سکونت مستاجر: موجر نمی‌تواند بدون دلیل قانونی مستأجر را مجبور به تخلیه کند و باید به مدت قرارداد احترام بگذارد؛
• پرداخت مالیات بر اجاره: موجر مسئول پرداخت مالیات بر درآمد اجاره است و نمی‌تواند آن را به مستاجر منتقل کند.

وظایف مستأجر در قبال موجر

مستأجر هم براساس همان قوانین، تعهداتی دارد که عبارت‌اند از:

• پرداخت به‌موقع اجاره‌بها: مستأجر باید اجاره را در موعد مقرر پرداخت کند و تأخیر در پرداخت می‌تواند منجر به اخطار و فسخ شود؛
• استفاده از ملک طبق قرارداد: ملک باید تنها برای هدفی که در قرارداد ذکر شده است، استفاده شود و تغییر کاربری بدون اجازه ممنوع است؛
• نگهداری و آسیب‌نرساندن به ملک: مستأجر مسئول حفظ و نگهداری از ملک است،  تعمیرات جزئی را باید انجام دهد و خسارات را باید جبران کند؛
• واگذارنکردن به غیر بدون اجازه: مستأجر نمی‌تواند ملک را به شخص دیگری اجاره دهد یا منتقل کند؛ مگر اینکه مجوز کتبی از موجر داشته باشد؛
• پرداخت هزینه‌های جاری: هزینه‌هایی مانند شارژ ساختمان، آب، برق و گاز معمولاً برعهده مستاجر است؛
• تحویل ملک در پایان قرارداد: مستأجر باید ملک را در شرایط اولیه با احتساب استهلاک طبیعی به موجر بازگرداند.

تمدید قرارداد اجاره و میزان افزایش اجاره‌بها

تمدید قرارداد اجاره اختیاری است و با توافق دوجانبه موجر و مستأجر انجام می‌شود. اگر مدت قرارداد به پایان برسد و طرفین تمایل به ادامه داشته باشند، می‌توانند از طریق الحاقیه، یعنی نوشتن شرایط جدید پشت قرارداد قبلی و امضای مجدد آن با حضور شاهدان یا تنظیم قرارداد جدید اقدام کنند. تمدید باید کتبی باشد و در سامانه خودنویس ثبت شود تا کد رهگیری جدید دریافت شود.

در مورد میزان افزایش اجاره‌بها، طبق مصوبه شورای عالی مسکن در سال ۱۴۰۴، سقف مجاز افزایش اجاره‌بها ۲۵% در تهران و کلان‌شهرها و ۲۰% در سایر شهرها است. در صورت تخلف، مستأجر می‌تواند به شورای حل اختلاف یا تعزیرات حکومتی شکایت کند.

اشتباهات رایج در تنظیم قرارداد اجاره

برخی اشتباهاتی که معمولاً هنگام تنظیم قرارداد اجاره به وجود می‌آیند، عبارت‌اند از:

• مطالعه‌نکردن دقیق قرارداد پیش‌از امضا و نداشتن آگاهی کامل از مسئولیت‌ها؛
• ذکرنکردن دقیق جزئیات مشخصات طرفین و تعهدات که باعث اختلاف در زمان تخلیه یا تعمیرات می‌شود؛
• غفلت از بررسی مدارک هویتی و مالکیت موجر، زیرا ممکن است با مالک جعلی یا ملک توقیفی مواجه شوید؛
• ثبت‌نکردن در سامانه خودنویس و اخذ کد رهگیری که منجر به سخت و طولانی شدن فرایند پیگیری شکایات در صورت اختلاف می‌شود؛
• توافقات شفاهی بدون مستندسازی که قابل‌اثبات نیستند و منجر به انکار می‌شوند؛
• تعیین‌نکردن شاهدان معتبر یا نسخه پشتیبان که ریسک ضعیف‌بودن قرارداد در دعاوی و ایجاد مشکل در صورت گم‌شدن قرارداد را در پی دارد؛
• صورت‌برداری‌نکردن از وضعیت اولیه ملک که این ریسک را دارد که مستأجر مسئول خسارات قدیمی تلقی شود؛
• تنظیم دستی بدون حضور مشاور املاک که ممکن است منجر به یک قرارداد ناقص بدون داشتن بندهای ضروری شود.

مزایای استفاده از نمونه آماده قرارداد اجاره

نمونه قرارداد اجاره ملک شامل جزئیات حقوقی ضروری است و از قوانین مدنی ایران پیروی می‌کند که باعث کاهش ریسک‌های قانونی و تسهیل فرایند اجاره می‌شود. در ادامه، مزایای اصلی استفاده از قرارداد اجاره آپارتمان را که براساس فرم‌های استاندارد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور یا سامانه‌هایی مانند خودنویس تنظیم شده‌اند، بررسی می‌کنیم:

• ایجاد امنیت حقوقی و حفاظت از حقوق طرفین: این نمونه‌ها با مشخص‌کردن واضح  حقوق و تعهدات هر دو طرف، اثبات تعهدات را آسان‌تر می‌کنند و به‌عنوان سند معتبر در مراجع قضایی قابل‌استناد هستند؛
• صرفه‌جویی در زمان و هزینه: با استفاده از نمونه قرارداد اجاره آپارتمان pdf، نیازی به تنظیم قرارداد از صفر نیست و فرایند سریع‌تر انجام می‌شود. همچنین، با تنظیم قرارداد در سامانه‌هایی مانند خودنویس می‌توانید در هزینه‌های کمیسیون مشاور املاک صرفه‌جویی کنید؛
• شفافیت و جلوگیری از ابهامات: در این قراردادها، جزئیات کلیدی مانند مشخصات ملک، مدت اجاره، مبلغ اجاره‌بها، ودیعه، شرایط فسخ و تعمیرات، به‌طور استاندارد قید می‌شود که از سوءتفاهم‌ها و مشکلات عملی جلوگیری می‌کند؛
• تسهیل حل اختلافات و فسخ قرارداد: در صورت بروز مشکل، شرایط فسخ و روش‌های حل اختلاف، مانند تعیین داور، از پیش تعیین شده است که به هر دو طرف کمک می‌کند تا بدون نیاز به دادگاه، مسائل را حل کنند؛
• اعتبار قانونی بالاتر و امکان تخلیه سریع: ثبت قرارداد براساس نمونه اجاره نامه منزل pdf در سامانه‌های رسمی و دریافت کد رهگیری باعث می‌شود قرارداد از اعتبار قانونی بالایی برخوردار باشد و موجر امکان تخلیه فوری را بدون دادگاه، در صورت داشتن شرایط لازم، پیدا کند؛
• آگاهی از حقوق قانونی: طرفین با مطالعه فرم آماده از حقوق خود مطلع می‌شوند و می‌توانند تعهدات را بهتر مدیریت کنند.

سخن پایانی

هنگام تنظیم قرارداد اجاره، دقت در جزئیات و استفاده از نمونه قرارداد اجاره خانه می‌تواند از بروز اختلافات جدی در آینده جلوگیری کند. اگر قرارداد شما براساس فرم‌های سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تنظیم شود، اعتبار قانونی بالاتری خواهد داشت و در مراجع رسمی قابل‌استناد است.

• قرارداد اجاره توافقی قانونی بین موجر و مستأجر است که حقوق و تعهدات طرفین را مشخص می‌کند؛
• ثبت رسمی قرارداد در دفاتر اسناد رسمی یا سامانه ثبت معاملات املاک، موجب افزایش اعتبار حقوقی و جلوگیری از کلاهبرداری می‌شود؛
• انواع قرارداد اجاره شامل رسمی (ثبت‌شده در دفترخانه)، عادی–بنگاهی و عادی–دستی است؛
• اجزای اصلی قرارداد شامل مشخصات طرفین، مشخصات ملک، مدت اجاره، مبلغ و نحوه پرداخت، تعهدات، شرایط فسخ و امضای شهود هستند؛
• مستأجر موظف است از ملک طبق قرارداد استفاده کند و بدون اجازه موجر، حق انتقال یا تغییر کاربری ندارد؛
• پرداخت اجاره‌بها و قبوض مصرفی در موعد مقرر ضروری است و تأخیر می‌تواند موجب فسخ قرارداد شود؛
• تعمیرات اساسی و مالیات ملک برعهده موجر و هزینه‌های مصرفی و جزئی با مستأجر است؛
• قرارداد اجاره دستی در صورت امضای دو شاهد معتبر است؛ اما ثبت آن در سامانه املاک توصیه می‌شود؛
• فسخ قرارداد توسط موجر در مواردی مانند پرداخت‌نکردن اجاره، واگذاری غیرمجاز یا آسیب به ملک ممکن است؛
• فسخ توسط مستأجر در صورت وجود عیب در ملک، تحویل‌ندادن یا تطابق‌نداشتن با مشخصات مجاز است؛
• قرارداد باید در دو نسخه امضا و توسط دو شاهد گواهی شود تا قابلیت استناد در مراجع قانونی داشته باشد؛
• فوت موجر یا مستأجر به‌طور خودکار باعث فسخ قرارداد نمی‌شود؛ مگر اینکه در متن قرارداد ذکر شود؛
• برای جلوگیری از اختلافات آینده، همه جزئیات ملک، اجاره‌بها و شرایط فسخ را به‌صورت دقیق در قرارداد بنویسید؛
• با دانلود و استفاده از نمونه قرارداد اجاره خانه و آپارتمان براساس فرم‌های رسمی، می‌توانید قرارداد خود را به‌صورت دقیق، مطمئن و قانونی تنظیم کنید.

املاین به‌عنوان یک سامانه جامع معاملات ملکی آنلاین به شما امکان می‌دهد از انتخاب ملک تا امضای قرارداد و پرداخت وجه، همه‌چیز را به‌صورت دیجیتال و امن انجام دهید. با سرویس قراردادهای اجاره رسمی املاین، دیگر نیازی به مراجعه حضوری به بنگاه‌ها ندارید و تمام مراحل از احراز هویت تا ثبت رسمی و صدور کد رهگیری در بستر امن و با پشتیبانی حقوقی کامل متخصصان انجام می‌شود. همین حالا وارد املاین شوید و اولین قرارداد اجاره رسمی خود را ساده، سریع و مطمئن، تنظیم کنید.

سوالات متداول