برای اثبات مالکیت در تصرف عدوانی کیفری باید مدارک قانونی داشته باشید و بدون آنها امکان پیگیری شکایت کیفری وجود ندارد؛ یعنی جرم تصرف عدوانی قابلاحراز نیست. در صورت نداشتن مدارک کافی، پرونده ممکن است بهجای رسیدگی کیفری به دادگاه حقوقی ارجاع شود تا مالکیت شاکی تعیین شود.
تصرف عدوانی کیفری براساس ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی تعریف میشود و زمانی رخ میدهد که شخصی بهطور غیرقانونی و باآگاهی، مال غیرمنقول (مانند خانه، زمین یا مغازه) دیگری را از تصرف او خارج کند. برخلاف تصرف عدوانی حقوقی که تنها نیاز به اثبات سابقه تصرف دارد، در جنبه کیفری این جرم، شاکی (مالک) باید مالکیت خود را اثبات کند تا دعوا پذیرفته شود. بههمیندلیل، میتوان گفت اثبات مالکیت شرط لازم و کلیدی برای تحقق تصرف عدوانی در جنبه کیفری است. تا انتها با ما همراه باشید تا بهطور کامل در مورد مراحل، مدارک موردنیاز برای اثبات مالکیت و ثبت دادخواست صحبت کنیم و تمام اطلاعات لازم را در اختیارتان قرار دهیم.
فهرست مطالب
اثبات مالکیت در تصرف عدوانی کیفری چگونه انجام میشود؟
در تصرف عدوانی کیفری، اثبات مالکیت شاکی (مالک) شرط اساسی برای پذیرش شکایت و محکومیت متهم است؛ بنابراین، شاکی باید مدارک معتبر مانند سند رسمی ثبتشده در سازمان ثبت اسناد و املاک داشته باشد که قویترین شاهد محسوب میشود.
در صورت نبود سند رسمی میتوان از قولنامه یا مبایعهنامه معتبر استفاده کرد؛ اما این مدارک نیاز به تأیید دادگاه از طریق دادخواست اثبات مالکیت دارند و باید با شهادت شاهدان، استشهادیه محلی یا کارشناسی رسمی دادگستری همراه باشند. همچنین، مدارک پشتیبان مانند قبوض خدمات بهنام شاکی، حکم قطعی دادگاههای قبلی یا گزارش کارشناسی میتواند به تقویت ادعای مالکیت کمک کند و بدون این اثبات، دادسرا یا دادگاه کیفری شکایت را رد خواهد کرد. در بخشهای بعدی همین مقاله در مورد هر یک از موارد، بهتفصیل صحبت خواهیم کرد.
توجه داشته باشید که اثبات مالکیت در تصرف عدوانی حقوقی بههیچوجه شرط نیست؛ در دعوای تصرف عدوانی حقوقی که براساس مواد ۱۵۸ تا ۱۷۷ قانون آیین دادرسی مدنی مطرح میشود، دادگاه صرفاً به بررسی دو موضوع میپردازد:
- سابقه تصرف (سبق تصرف) خواهان قبلاز تصرف خوانده؛
- عدوانیبودن تصرف فعلی خوانده (یعنی بدون رضایت و بدون مجوز قانونی یا با زور یا مخفیانه صورت گرفته باشد).
بنابراین حتی اگر خواهان هیچ سند رسمی یا قولنامهای نداشته باشد و فقط با قبوض آب و برق بهنام خود، کلیدداری قبلی، شهادت شهود، استشهادیه محلی یا هر دلیل دیگری بتواند ثابت کند که پیشاز خوانده متصرف ملک بوده، دادگاه بدون نیاز به اثبات و بدون ورود به بحث اینکه ملک در نهایت متعلق به چه کسی است، حکم به رفع تصرف عدوانی و تحویل ملک به خواهان صادر میکند؛ بههمیندلیل این دعوا بسیار سریعتر و سادهتر از دعوای کیفری یا دعوای اثبات مالکیت است.
مثال برای تصرف عدوانی کیفری
فرض کنید آقای الف مالک یک خانه است و سند رسمی بهنام او ثبت شده است. آقای ب (همسایه)، آگاهانه و عامدانه، بدون اجازه و با شکستن قفل در، وارد خانه میشود، وسایل را جابهجا میکند و مانع ورود آقای الف میشود. در این حالت، آقای الف میتواند با فراهمکردن سند مالکیت و شهادت شاهدان، شکایت کیفری تصرف عدوانی مطرح کند. دادگاه پساز اثبات مالکیت، آقای ب را محکوم به رفع تصرف و پرداخت خسارت میکند. این مثال نشاندهنده تصرف غیرقانونی باآگاهی است که جنبه کیفری دارد.
املاین با ارائه خدمات قراردادهای رسمی توانسته است یکی از مهمترین دغدغههای مالکان و مستأجران را برطرف کند و جلوی بسیاری از اختلافات را از همان ابتدا بگیرد. در این پلتفرم، تمام مراحل تنظیم قرارداد از احراز هویت دیجیتال طرفین گرفته تا بررسی اصالت اسناد، زیر نظر کارشناسان حقوقی و با بالاترین سطح امنیت انجام میشود. پساز تکمیل فرایند، کد رهگیری رسمی صادر میشود و نسخه دیجیتال قرارداد همیشه در دسترس کاربران باقی میماند. این فرایند نهتنها از اتلاف وقت و مراجعه حضوری جلوگیری میکند، بلکه با ساختار استاندارد و نظارت حقوقی، امکان هرگونه تخلف یا اختلاف آینده را به حداقل میرساند. اگر بهدنبال تنظیم یک قرارداد اجاره کاملاً رسمی، آنلاین و مطمئن هستید، همین حالا وارد بخش قراردادهای املاین شوید و روند را تنها در چند دقیقه آغاز کنید.
مدارک لازم برای اثبات مالکیت در تصرف عدوانی کیفری
برای طرح شکایت و اثبات تصرف عدوانی کیفری، اولین و مهمترین گام، اثبات مالکیت ملک است. مالک باید بتواند مدارک مالکیت خود را به دادگاه تقدیم کند تا پرونده وارد مرحله رسیدگی شود. مدارک زیر رایجترین و معتبرترین شواهد برای اثبات مالکیت هستند:
- سند رسمی مالکیت: سند ثبتشده در سازمان ثبت اسناد و املاک، معتبرترین و قویترین مدرک برای اثبات مالکیت است و دادگاه آن را بهعنوان دلیل اصلی میپذیرد؛
- قولنامه یا مبایعهنامه معتبر: در صورت نبود سند رسمی، قولنامه محضری یا حتی قولنامه عادی قابلاستناد است؛ اما برای اعتبار، نیاز به تأیید دادگاه و همراهی با شهادت شاهدان دارد؛
- حکم قطعی دادگاه: درصورتیکه دادگاههای پیشین مالکیت را تأیید کرده باشند، این احکام میتوانند بهعنوان مستند معتبر مورد استفاده قرار گیرند؛
- شهادت شاهدان و استشهادیه محلی: اظهارات شاهدان معتبر، مانند همسایگان یا افراد مطلع از سابقه تصرف و استشهادیه محلی میتواند سابقه مالکیت را تکمیل کند؛
- مدارک پشتیبان: مدارکی مانند قبوض آب، برق یا گاز بهنام مالک، پروانه ساخت یا قراردادهای قبلی میتواند اعتبار دلایل مالکیت را تقویت کند؛
- عکس و فیلم: مستندات تصویری از ملک و وضعیت تصرف میتواند حمایت محکمی از ادعای مالکیت فراهم کند و اختلافات احتمالی را کاهش دهد.
مدارک موردنیاز برای ثبت دادخواست تصرف عدوانی کیفری
پساز جمعآوری مدارک مالکیت، مرحله بعدی دعوای اثبات مالکیت و تصرف عدوانی، ثبت شکایت یا دادخواست کیفری تصرف عدوانی است. برای این کار، شاکی باید مدارک زیر را آماده کند:
- مدارک هویتی: اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی شاکی و متهم برای احراز هویت طرفین ضروری است؛
- سند مالکیت یا مدارک اثبات مالکیت: سند رسمی، قولنامه یا سایر شواهد مالکیت که نشان دهد شاکی صاحب قانونی ملک است؛
- مدارک اثبات تصرف عدوانی: عکس، فیلم، گزارش پلیس یا هر مستند دیگری که تصرف غیرقانونی را نشان دهد؛
- لیست شاهدان: نام و مشخصات شاهدان بههمراه استشهادیه یا برگه شهادت آنها برای تأیید رخداد تصرف؛
- شکواییه یا دادخواست: فرم شکایت رسمی با ذکر جزئیات جرم، محل وقوع و درخواست رفع تصرف؛
- مدارک پشتیبان ملک: پروانه ساخت، قبوض خدماتی، قراردادهای مرتبط یا هر مستند دیگری که مالکیت و سابقه تصرف را نشان دهد.
دادخواست اثبات مالکیت و رفع تصرف عدوانی
دادخواست اثبات مالکیت در دعوای تصرف عدوانی کیفری، بهعنوان یکی از ابزارهای حقوقی برای تأیید مالکیت شاکی بر ملک و صدور حکم رفع تصرف غیرقانونی، براساس مواد ۳۵ و ۴۸ قانون ثبت اسناد و املاک و مقررات آیین دادرسی مدنی تنظیم میشود.
مراحل طرح دادخواست اثبات مالکیت و رفع تصرف عدوانی شامل موارد زیر است:
- جمعآوری مدارک: در اولین گام، باید مدارک موردنیاز را که در بخشهای قبل توضیح داده شد، جمعآوری کنید؛
- تنظیم دادخواست: دادخواست باید شامل مشخصات شاکی و متصرف، توضیح ملک، دلایل اثبات مالکیت و درخواست رفع تصرف و اجرتالمثل باشد. استفاده از نمونههای آماده میتواند روند تنظیم را تسهیل کند؛
- ثبت دادخواست: دادخواست را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی (سامانه ثنا) ثبت کنید. هزینه دادرسی براساس ارزش ملک محاسبه میشود و باید آن را هم پرداخت کنید؛
- ارجاع به دادگاه: دادگاه محل وقوع ملک صالح است و پساز بررسی مدارک، جلسه رسیدگی تشکیل و در صورت نیاز کارشناس تعیین میشود؛
- صدور حکم: در صورت اثبات مالکیت و تصرف غیرقانونی، دادگاه حکم به رفع تصرف و پرداخت خسارات صادر میکند. این حکم از طریق اجرای احکام دادگستری قابلاجراست.
مراحل ثبت شکایت علیه تصرف عدوانی کیفری
تصرف عدوانی کیفری طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی جرمانگاری میشود و برای طرح شکایت در این زمینه، اثبات مالکیت شاکی الزامی است. این شکایت جنبه کیفری دارد و میتواند منجر به حبس، جزای نقدی و رفع تصرف شود. مراحل ثبت و پیگیری شکایت علیه تصرف عدوانی کیفری بهشرح زیر هستند:
- جمعآوری مدارک: مدارک هویتی (شناسنامه و کارت ملی شاکی و متهم)، سند مالکیت یا مدارک اثبات مالکیت (قولنامه همراه با شهادت شاهدان)، مدارک اثبات تصرف عدوانی (عکس، فیلم، گزارش پلیس) و لیست شاهدان و استشهادیه محلی را جمعآوری کنید؛
- تنظیم شکواییه: شکواییه باید مشخصات طرفین، توضیح ملک، زمان و نحوه تصرف، دلایل اثبات مالکیت و درخواست مجازات و رفع تصرف را شامل شود؛
- ثبت شکایت: ثبت شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا بهطور مستقیم در دادسرای محل وقوع جرم انجام میشود و معمولاً هزینهای ندارد یا بسیار کم است؛
- تحقیقات مقدماتی در دادسرا: دادسرا پرونده را بررسی، شاهدان را احضار و در صورت نیاز کارشناس تعیین میکند. در صورت احراز جرم، کیفرخواست صادر میشود؛
- ارجاع به دادگاه کیفری: پرونده به دادگاه کیفری محل ارسال و جلسات رسیدگی برگزار میشود. قاضی پساز بررسی مدارک و مستندات، حکم صادر میکند که میتواند شامل حبس از یک ماه تا یک سال، جزای نقدی و رفع تصرف باشد؛
- اجرای حکم: پساز قطعیشدن حکم، اجرای آن از طریق اجرای احکام کیفری صورت میگیرد.
مهلت شکایت کیفری معمولاً یک سال از زمان اطلاع از وقوع جرم است و بهدلیل پیچیدگیهای قانونی و ضرورت اثبات دقیق مالکیت، مشاوره با وکیل متخصص توصیه میشود.
سخن پایانی
اثبات مالکیت در تصرف عدوانی کیفری یکی از مواردی است که نیاز به دقت، جمعآوری دقیق مدارک و رعایت اصول قانونی دارد. رعایت مراحل قانونی و مستندات لازم میتواند از تضییع حقوق مالک جلوگیری و روند رسیدگی را تسهیل کند.
- تصرف عدوانی کیفری مستلزم اثبات مالکیت شاکی است؛ بدون مدارک معتبر، شکایت قابلرسیدگی نیست؛
- سند رسمی مالکیت قویترین مدرک برای اثبات مالکیت محسوب میشود و قولنامه یا مبایعهنامه در صورت نبود سند رسمی قابلاستناد است؛
- مدارک پشتیبان شامل قبوض خدماتی، پروانه ساخت، عکس و فیلم یا شهادت شاهدان میتواند ادله مالکیت را تقویت کند؛
- دادخواست اثبات مالکیت و رفع تصرف عدوانی براساس قوانین ثبت اسناد و آیین دادرسی مدنی تنظیم میشود و مراحل آن شامل جمعآوری مدارک، تنظیم دادخواست، ثبت در سامانه ثنا، ارجاع به دادگاه و صدور حکم است؛
- شکایت کیفری تصرف عدوانی طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی جرمانگاری میشود و میتواند به مجازات حبس، جزای نقدی و رفع تصرف منجر شود؛
- مهلت طرح دعوا یا شکایت کیفری معمولاً یک سال از زمان اطلاع از تصرف یا وقوع جرم است؛
- مشاوره با وکیل متخصص برای جمعآوری مدارک و پیگیری پرونده، بهویژه در موارد پیچیده، توصیه میشود.
خدمات قراردادهای رسمی اجاره املاین پاسخی هوشمندانه به نیاز کاربران امروز، بهویژه در حل اختلافات ملکی، است. این سرویس با ترکیب سرعت، شفافیت، اعتبار حقوقی و امنیت، تجربهای کاملاً نوین در بازار ملک ایجاد کرده است. صدور فوری کد رهگیری، دسترسی دائمی به نسخه دیجیتال قرارداد، مشاوره حقوقی تخصصی، احراز هویت مطمئن و بررسی اسناد، مجموعهای کامل از خدمات را فراهم میکند تا معاملهای بدون ریسک و بدون نیاز به مراجعه حضوری رقم بخورد. این قابلیتها در کنار سایر خدمات اختصاصی املاین مانند تضمین اجارهبها و داوری ملکی، این پلتفرم را به یک مرجع قابلاعتماد در قراردادهای اجاره تبدیل کرده است. برای تجربه یک معامله امن، قانونی و بیدردسر، همین حالا از طریق املاین قرارداد اجاره رسمی خود را آنلاین ثبت کنید و با خیالی آسوده وارد یک همکاری شفاف شوید.
سوالات متداول
چگونه بدون سند رسمی مالکیت را در تصرف عدوانی کیفری ثابت کنیم؟
در صورت نبود سند رسمی، میتوان از قولنامه معتبر همراه با شهادت شاهدان، استشهادیه محلی و گزارش کارشناسی رسمی دادگستری استفاده کرد تا مالکیت اثبات شود.
برای اثبات مالکیت در تصرف عدوانی کیفری چه مدارکی لازم است؟
مدارک اصلی شامل سند رسمی، قولنامه یا مبایعهنامه، احکام قطعی دادگاه، شهادت شهود، استشهادیه محلی، مدارک پشتیبان (قبوض، پروانه ساخت) و مستندات تصویری است.
