نگهداری سگ توسط مستاجر در حقوق ایران بهطور مطلق ممنوع نیست؛ اما کاملاً وابسته به قرارداد اجاره، نوع ملک (آپارتمان یا خانه ویلایی) و رعایت حقوق همسایگان است. بهطور خلاصه، اگر در اجارهنامه شرطی برای ممنوعیت نگهداری حیوان خانگی وجود نداشته باشد و سگ فقط در واحد اختصاصی نگهداری شود، از نظر حقوقی امکانپذیر است؛ اما نگهداری سگ در فضاهای مشترک ساختمان مانند راهپله، پارکینگ و حیاط ممنوع است و میتواند پیگرد قانونی داشته باشد. همچنین، درصورتیکه نگهداری سگ باعث ایجاد مزاحمت، سروصدا، آلودگی یا تهدید بهداشت عمومی شود، همسایهها حق شکایت دارند و مستأجر ممکن است با جریمه، الزام به رفع مزاحمت یا حتی فسخ اجاره روبهرو شود.
در ادامه مقاله، بهصورت دقیق و مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم که قرارداد اجاره چه نقشی دارد، همسایهها چه حقوقی دارند و مسئولیتهای قانونی مستأجر در نگهداری سگ در خانه اجاره ای دقیقاً چیست؛ پس تا انتها با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
آیا نگهداری سگ در ملک اجارهای قانونی است؟
نگهداری سگ در ملک اجارهای در ایران بیشاز هر چیز تابع مفاد قرارداد اجاره و مقررات آپارتماننشینی است. براساس آییننامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها، نگهداری هرگونه حیوان، اعم از اهلی یا وحشی، در فضاهای مشترک ساختمان مانند حیاط، راهپله، پارکینگ و پشتبام ممنوع است و تخلف محسوب میشود. بااینحال، نگهداری سگ در واحد اختصاصی مستأجر بهطور مطلق ممنوع نیست و در صورتی امکانپذیر است که در قرارداد اجاره بندی صریح برای منع حیوان خانگی وجود نداشته باشد. حتی در نبود چنین بندی، اصل اساسی رعایت حقوق همسایگان است و مستأجر موظف است از هرگونه رفتار یا شرایطی که موجب سلب آسایش دیگران میشود، جلوگیری کند.
درصورتیکه نگهداری سگ باعث ایجاد سروصدا، آلودگی بهداشتی، ترس یا آزار همسایگان شود، آنها حق طرح شکایت دارند و در صورت اثبات مزاحمت، ممکن است مجازاتهایی مانند جریمه نقدی، حبس تا یک سال یا حتی ضبط حیوان اعمال شود. علاوهبراین، مسئولیت مدنی صاحب سگ همواره پابرجاست و چنانچه حیوان به شخصی آسیب وارد کند یا خسارتی ایجاد شود، جبران دیه و خسارت برعهده مالک خواهد بود.
نکات کلیدی در مورد نگهداری سگ توسط مستاجر
نگهداری سگ توسط مستاجر تابع مقرراتی مانند قانون مدنی، قانون تملک آپارتمانها، قانون مجازات اسلامی و آییننامههای مرتبط است. این قوانین بهمنظور حفظ حقوق همسایگان، بهداشت عمومی و نظم اجتماعی تنظیم شدهاند و ممکن است با تصویب طرحها و مقررات جدید دچار تغییر شوند. درحالحاضر، نکات کلیدی که یک مستأجر باید در مورد نگهداری سگ در آپارتمان بداند و رعایت کند، شامل موارد زیر هستند:
- بررسی قرارداد اجاره: اگر در اجارهنامه شرطی مبنی بر ممنوعیت نگهداری حیوان خانگی وجود داشته باشد، مستأجر مکلف به رعایت آن است و در صورت تخلف، مالک میتواند درخواست فسخ قرارداد کند؛
- ممنوعیت در قسمتهای مشترک (مشاعات): طبق تبصره ماده ۳ آییننامه اجرایی قانون تملک آپارتمانها، نگهداری هرگونه حیوان در فضاهای مشترک ساختمان از جمله راهپله، پارکینگ، حیاط، آسانسور و پشتبام ممنوع است و تخلف از آن میتواند پیگیری قانونی بهدنبال داشته باشد؛
- شرایط نگهداری در واحد اختصاصی: نگهداری سگ در داخل واحد مسکونی در صورتی مجاز است که موجب ایجاد مزاحمت برای همسایگان نشود. عواملی مانند سروصدا، بوی نامطبوع یا آلودگی میتواند این حق را سلب کند؛
- الزامات بهداشتی و ایمنی: سگ باید واکسینهشده، دارای شناسنامه بهداشتی و از نظر نظافت در وضعیت مناسبی باشد. دفع غیربهداشتی فضولات یا ایجاد خطر برای سلامت عمومی میتواند مشمول ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی و عنوان تهدید علیه بهداشت عمومی شود؛
- مزاحمت ایجادنکردن برای همسایگان: براساس اصل ۴۰ قانون اساسی، هیچکس نمیتواند از حق خود بهگونهای استفاده کند که موجب ضرر یا آزار دیگران شود. در صورت ایجاد مزاحمت، همسایگان میتوانند از طریق مدیر ساختمان، شورای حل اختلاف یا مراجع انتظامی و شهری اقدام قانونی انجام دهند؛
- مجازاتهای احتمالی: در صورت احراز تخلف، ممکن است مجازاتهایی مانند جریمه نقدی، ضبط و انتقال سگ به مراکز نگهداری و در موارد شدید، حبس اعمال شود. همچنین در روابط استیجاری، این موضوع میتواند منجر به فسخ قرارداد یا تخلیه ملک شود؛
- استثنائات و مجوزهای قانونی: نگهداری سگ برای مقاصد خاص مانند نگهبانی، امور کشاورزی یا توسط نیروهای دارای مجوز رسمی از شمول برخی محدودیتها خارج است.
نقش قرارداد اجاره در اجازه یا ممنوعیت نگهداری سگ
قرارداد اجاره مهمترین مرجع برای تعیین امکان یا ممنوعیت نگهداری سگ توسط مستاجر است. مطابق قانون مدنی، اجارهنامه یک توافق دوطرفه محسوب میشود و موجر و مستأجر میتوانند شروط دلخواه خود را در چارچوب قانون در آن درج کنند. بههمیندلیل، اگر در قرارداد بهصراحت به ممنوعیت نگهداری حیوان خانگی اشاره شده باشد، مستأجر موظف به رعایت آن است و نمیتواند بهاستناد نبود منع قانونی کلی از این شرط عدول کند. این ممنوعیت معمولاً با عناوینی مانند «رعایت شئونات اسلامی» یا «جلوگیری از ایجاد مزاحمت» در قراردادها درج میشود.
در مقابل، اگر اجارهنامه فاقد چنین شرطی باشد، اصل بر امکان نگهداری سگ در واحد اختصاصی است؛ اما این حق مطلق نیست. مستأجر در هر حال مسئول حفظ حقوق همسایگان و جلوگیری از هرگونه آلودگی، سروصدا یا آسیب به ملک است. در سالهای اخیر هم با مطرحشدن طرحها و دستورالعملهای جدید، مشاوران املاک موظف شدهاند موضوع نگهداری حیوانات خانگی را بهصورت شفاف به طرفین یادآوری کنند. بههمیندلیل، توصیه میشود مستأجر پیشاز امضای قرارداد، این موضوع را بهصراحت با مالک مطرح کند تا از بروز اختلافات بعدی جلوگیری شود.
با توجه به حساسیتهای قانونی نگهداری حیوان خانگی، بهویژه سگ، در املاک اجارهای، تنظیم دقیق و شفاف قرارداد اجاره اهمیت دوچندانی پیدا میکند. در چنین شرایطی، استفاده از خدمات قراردادهای اجاره رسمی املاین میتواند ریسک اختلافات بعدی میان موجر و مستأجر را به حداقل برساند.
در املاین، قراردادهای اجاره بهصورت کاملاً آنلاین و با نظارت کارشناسان حقوقی تنظیم میشوند. همچنین، احراز هویت طرفین انجام، اصالت مدارک ملکی بررسی و پساز امضا، کد رهگیری رسمی صادر میشود. کاربران در هر زمان به نسخه دیجیتال قرارداد دسترسی دارند و مفاد قرارداد مطابق تعرفههای مصوب و قوانین روز تنظیم میشود. اگر قصد دارید اجارهنامهای دقیق، قانونی و بدون ابهام تنظیم کنید، کافی است نام «املاین» را در گوگل جستوجو و از طریق صفحه ایجاد قرارداد اجاره، فرایند را بهصورت آنلاین آغاز کنید.
حق فسخ صاحبخانه در صورت نگهداری سگ
حق فسخ یا درخواست تخلیه برای صاحبخانه، وابستگی مستقیم به مفاد قرارداد اجاره دارد. اگر در اجارهنامه شرطی مبنی بر ممنوعیت نگهداری سگ درج شده باشد و مستأجر آن را نقض کند، مالک میتواند از این تخلف بهعنوان مبنای فسخ قرارداد اجاره استفاده کند. این اقدام معمولاً از طریق ارسال اظهارنامه رسمی و سپس مراجعه به شورای حل اختلاف یا دادگاه انجام میشود و ممکن است با توجه به شرایط، زمانبر باشد.
اما درصورتیکه چنین شرطی در قرارداد وجود نداشته باشد، مالک تنها بهدلیل نگهداری سگ حق فسخ ندارد. بااینحال، اگر نگهداری سگ موجب خسارت به ملک یا ایجاد مزاحمت برای همسایگان شود، مالک یا سایر ذینفعان میتوانند از مسیرهای قانونی وارد عمل شوند. در این وضعیت، اثبات خسارت یا مزاحمت نقش تعیینکننده دارد و ممکن است در نهایت به فسخ غیرمستقیم قرارداد یا الزام مستأجر به جبران خسارت منجر شود.
نگهداری سگ در آپارتمان و قوانین مشاعات
نگهداری سگ در آپارتمانها تابع مقررات خاص آپارتماننشینی است و بیشاز سایر انواع سکونت با محدودیت همراه است. در داخل واحد اختصاصی، نگهداری سگ بهخودیخود ممنوع اعلام نشده است؛ اما مشروط به این است که هیچگونه مزاحمتی از نظر سروصدا، بو یا آلودگی ایجاد نشود. در صورت تهدید بهداشت عمومی یا آرامش ساکنان، این موضوع میتواند جنبه کیفری پیدا کند و با جریمه یا سایر ضمانتهای اجرایی همراه باشد.
در مقابل، نگهداری سگ در قسمتهای مشاع ساختمان مانند راهپله، پارکینگ، آسانسور، حیاط یا پشتبام بهطور مطلق ممنوع است. قانونگذار با هدف حفظ نظم و آسایش عمومی، هرگونه نگهداری حیوان در این فضاها را تخلف محسوب کرده است. در صورت مشاهده چنین وضعیتی، مدیر ساختمان یا همسایگان میتوانند موضوع را از طریق اظهارنامه، مراجع انتظامی یا شورای حل اختلاف پیگیری کنند. در مجموع، هرچه فضای سکونت مشترکتر باشد، محدودیتها بیشتر میشود و بههمیندلیل، خانههای ویلایی معمولاً از این نظر با سختگیری کمتری مواجه هستند.
شکایت همسایهها و مسئولیت مستأجر
در نظام حقوقی ایران، همسایهها این حق را دارند که در صورت ایجاد مزاحمت ناشی از نگهداری سگ، اقدام قانونی انجام دهند. این مزاحمت میتواند بهشکل سروصدا، بوی نامطبوع، آلودگی محیط یا تهدید سلامت و بهداشت عمومی بروز پیدا کند. مبنای این حق، اصل ۴۰ قانون اساسی است که استفاده از حقوق فردی را مشروط به ضررنرساندن به دیگران میداند و همچنین ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی که هرگونه تهدید علیه بهداشت عمومی را جرم تلقی میکند. در صورت تداوم و اثبات مزاحمت، موضوع حتی میتواند تحت عناوینی مانند اخلال در نظم عمومی هم پیگیری شود.
روند شکایت معمولاً با تذکر یا مراجعه به مدیر ساختمان آغاز میشود و در صورت بینتیجهبودن، همسایهها میتوانند از طریق ارسال اظهارنامه رسمی، شورای حل اختلاف، پلیس، شهرداری یا دادسرا اقدام کنند.
خسارتهای احتمالی و مسئولیت قانونی مستأجر
از نظر حقوقی، مستأجر بهعنوان متصرف و نگهدارنده سگ، مسئول تمام خسارتهایی است که از ناحیه حیوان وارد میشود. قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی بهصراحت مقرر کردهاند که اگر حیوان بهدلیل قصور در نگهداری به اشخاص یا اموال آسیب بزند، جبران خسارت برعهده صاحب یا متصرف آن است. این خسارتها میتواند شامل آسیبهای جسمی مانند گازگرفتگی، خسارتهای مالی به اموال همسایگان یا ساختمان و حتی آسیبهای غیرمادی مانند ایجاد ترس و سلب آسایش باشد. در موارد شدید، امکان اعمال جریمههای سنگین یا ضبط حیوان هم وجود دارد.
مسئولیت مستأجر تنها به جبران خسارت محدود نمیشود، بلکه شامل رعایت الزامات ایمنی و بهداشتی هم است که از جمله آنها میتوان به واکسیناسیون، کنترل حیوان و جلوگیری از تردد آزاد آن در فضاهای عمومی یا مشاع اشاره کرد. درصورتیکه قصور مستأجر محرز شود، وی مسئول کامل پیامدها خواهد بود. تنها در شرایط استثنایی، مانند تحریک عمدی حیوان از سوی فرد زیاندیده ممکن است میزان مسئولیت کاهش یابد. بهترین راه برای پیشگیری از اختلافات و مسئولیتهای حقوقی در زمینه نگهداری سگ در ملک اجارهای، رعایت مقررات، احترام به حقوق همسایگان و شفافیت در رابطه با مالک است.
سخن پایانی
نگهداری سگ توسط مستاجر در ایران موضوعی چندبعدی است که نمیتوان برای آن یک پاسخ ساده و یکسان داد. آنچه اهمیت دارد، ترکیب مفاد قرارداد اجاره، نوع ملک، مقررات آپارتماننشینی و رعایت حقوق همسایگان است. درعمل، بسیاری از اختلافات زمانی شکل میگیرد که مستأجر بدون بررسی دقیق قرارداد یا نادیدهگرفتن قوانین مشاعات اقدام به نگهداری سگ میکند. اگر نگهداری سگ بهگونهای باشد که آرامش و بهداشت عمومی را مختل نکند و با شروط قرارداد در تعارض نباشد، معمولاً مشکل حقوقی جدی ایجاد نخواهد شد.
- نگهداری سگ توسط مستاجر بهطور مطلق ممنوع نیست؛ اما مشروط است؛
- قرارداد اجاره نقش اصلی در اجازه یا ممنوعیت نگهداری سگ دارد؛
- نگهداری سگ در فضاهای مشترک (مشاعات) کاملاً ممنوع است؛
- در واحد اختصاصی، ایجادنکردن مزاحمت شرط اصلی محسوب میشود؛
- همسایهها در صورت مزاحمت حق شکایت قانونی دارند؛
- مستأجر مسئول تمام خسارتهای ناشی از سگ است؛
- در صورت تخلف، امکان جریمه، ضبط حیوان یا فسخ اجاره وجود دارد.
همانطور که در این مقاله بررسی شد، بسیاری از چالشهای مربوط به نگهداری سگ، نه از خود قانون، بلکه از قراردادهای ناقص و غیراصولی ناشی میشود. پلتفرم املاین با ارائه خدمات جامع ملکی، این امکان را فراهم کرده است که از جستوجوی ملک تا تنظیم قرارداد اجاره، پرداخت آنلاین، نظارت حقوقی، صدور کد رهگیری، داوری تخصصی و حتی تضمین اجارهبها، همه مراحل را با امنیت، شفافیت و آسودگی خاطر انجام دهید. این رویکرد، هم برای موجر و هم برای مستأجر، مانع بروز اختلافات حقوقی پرهزینه و زمانبر خواهد شد. اگر بهدنبال یک راهکار مطمئن و مدرن برای تنظیم قرارداد اجاره هستید، همین حالا نام املاین را در گوگل جستوجو کنید و وارد صفحه قرارداد شوید تا از خدمات قراردادهای اجاره رسمی و آنلاین املاین استفاده کنید.
سوالات متداول
آیا نگهداری سگ توسط مستاجر قانونی است؟
بله، نگهداری سگ بهطور مطلق غیرقانونی نیست؛ اما به مفاد قرارداد اجاره، نوع ملک و مزاحمت ایجادنکردن برای همسایگان بستگی دارد. نگهداری در مشاعات ممنوع است.
آیا صاحبخانه میتواند بهدلیل سگ قرارداد را فسخ کند؟
فقط درصورتیکه در قرارداد اجاره ممنوعیت نگهداری سگ ذکر شده باشد یا نگهداری سگ موجب مزاحمت، خسارت یا نقض قوانین شود، صاحبخانه حق فسخ دارد.
