ملک اوقافی بخریم یا نه؟ این پرسشی است که بسیاری از خریداران در مواجهه با املاک وقفی مطرح میکنند. خرید ملک اوقافی یکی از گزینههای خاص در بازار مسکن است که با املاک شخصی تفاوتهای مهمی دارد. در این نوع املاک، مالک تنها ساختمان یا اعیان ملک را در اختیار دارد و زمین یا عرصه ملک تحت مالکیت و نظارت سازمان اوقاف باقی میماند. بههمیندلیل، معاملات ملک اوقافی نیازمند رعایت قوانین و مراحل قانونی ویژهای هستند و خریدار موظف به پرداخت اجاره سالانه برای استفاده از عرصه است.
املاک اوقافی دارای مزایایی مانند قیمت پایینتر نسبت به املاک شخصی و پایداری مالکیت هستند؛ اما برای آنها باید سالانه مبلغی را بهعنوان اجاره به سازمان اوقاف پرداخت کنید. در جدول زیر میتوانید در یک نگاه، دلایل خریدن یا نخریدن ملک اوقافی را مشاهده کنید تا راحتتر در مورد اینکه آیا ملک اوقافی بخریم، تصمیمگیری کنید.
| ویژگی | چرا ملکی اوقافی بخریم | چرا ملک اوقافی نخریم |
| قیمت | ارزانتر از املاک شخصی | مالکیت عرصه در اختیار شما نیست. |
| سرمایهگذاری | فرصت سرمایهگذاری بلندمدت | نیاز به مجوز اوقاف برای نقلوانتقال |
| مالکیت و امنیت | پایداری مالکیت و امنیت نسبی حقوقی | مالکیت محدود به اعیان؛ عرصه در اختیار سازمان اوقاف |
| امکان معامله | خرید، فروش و اجاره با رعایت مراحل قانونی | پرداخت اجاره سالانه به اداره اوقاف |
تا انتها با ما همراه باشید تا بهصورت دقیق و با جزئیات کامل به شما بگوییم که ملک اوقاف چیست، مزایا و معایب آن کدام است و شرایط خرید و فروش ملک اوقافی چگونه است.
فهرست مطالب
ملک اوقافی چیست؟
ملک اوقافی یا «وقفی» به املاکی گفته میشود که زمین آنها توسط فردی واقف در اختیار سازمان اوقاف و امور خیریه قرار گرفته است. در این نوع املاک، مالک تنها صاحب اعیان یعنی بنا یا سازه ساختهشده است و عرصه یا همان زمین، تحت مالکیت موقوفه باقی میماند که بابت آن اجاره دریافت میکند. بهبیانساده، ادارهکل اوقاف و امور خیریه این زمینها را معمولاً با قراردادهای بلندمدت ۹۹ ساله در اختیار اشخاص قرار میدهد و مبالغ دریافتی از این اجارهها در مسیر اهداف خیرخواهانه مصرف میشود. نکته مهم این است که برای خرید، فروش، اجاره یا حتی رهن این نوع ملک باید ضوابط مشخصی را رعایت کنید که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم تا دقیقاً بدانید ایا ملک اوقافی میشه خرید.
ملک اوقافی بخریم یا نه؟
خرید ملک اوقافی تا حد زیادی به شرایط مالی و انتظارات شما از یک ملک بستگی دارد. اگر بودجه محدودی دارید، این املاک بهدلیل قیمت پایینتر (حدود ۵ تا ۲۰ درصد کمتر از املاک شخصی) میتوانند گزینهای اقتصادی و قابلقبول باشند. همچنین امکان خرید، فروش و اجاره آنها مشابه املاک معمولی وجود دارد و از نظر پایداری مالکیت هم تحت نظارت سازمان اوقاف قرار میگیرند و بسیار امن هستند. در مقابل، باید معایبی مانند الزام به پرداخت اجارهبهای سالانه، نیاز به دریافت مجوز برای نقلوانتقال و نداشتن مالکیت کامل بر زمین را هم در نظر بگیرید.
برای افرادی که قصد خرید یا اجاره املاک را دارند و بهدنبال یک راهکار جامع و از همه نظر مطمئن برای این کار هستند، پلتفرم املاین بهترین گزینه ممکن است. با استفاده از این پلتفرم میتوانید علاوهبر جستوجوی دقیق و مشاهده تصاویر و جزئیات ملک، قراردادهای اجاره رسمی و آنلاین را با نظارت کارشناسان حقوقی تنظیم کنید. برای تمام قراردادهای تنظیمشده در املاین، کد رهگیری رسمی صادر میشود و نسخه دیجیتال آنها همیشه در دسترس شما قرار میگیرند؛ بنابراین از صحت و اعتبار معاملات خود مطمئن خواهید بود. املاین امکان احراز هویت طرفین و بررسی اسناد ملکی را هم فراهم و روند خرید و اجاره را کاملاً شفاف و قانونی میکند. هماکنون با مراجعه به املاین، ملک موردنظر خود را پیدا و قرارداد رسمی خود را بدون دغدغه تنظیم کنید.
مزایا و معایب ملک اوقافی
خرید ملک موقوفه میتواند برای بسیاری از خریداران و سرمایهگذاران یک گزینه جذاب باشد؛ اما این نوع املاک مزایا و معایبی دارند که بهتر است پیشاز هر تصمیمی در مورد آنها آگاهی داشته باشید تا بتوانید دید روشنتری نسبت به این پرسش مهم پیدا کنید که ملک اوقافی بخریم یا نه.
مزایا خرید ملک اوقافی
از مزایای خرید این نوع املاک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قیمت مناسب: املاک اوقافی معمولاً بین ۵ تا ۲۰ درصد ارزانتر از املاک شخصی هستند که آنها را به گزینهای جذاب تبدیل میکند؛
- شرایط خرید آسانتر: در بسیاری از موارد، امکان خرید اقساطی یا توافق بر سر شرایط مالی سادهتر وجود دارد که انجام یک سرمایهگذاری بلندمدت را راحتتر میکند؛
- امنیت مالکیت: بهدلیل نظارت مستقیم سازمان اوقاف، مالکیت اعیان باثبات است و نگرانی درباره ادعاهای احتمالی اشخاص دیگر به حداقل میرسد؛
- امکان انجام معاملات رایج: خرید، فروش، رهن یا اجاره این املاک همانند سایر املاک انجام میشود و تنها کافی است مراحل قانونی مربوط به اوقاف رعایت شود؛
- پتانسیل رشد بلندمدت: املاک وقفی هم مانند سایر انواع ملک از روند افزایشی قیمت در طول زمان بهرهمند میشوند و میتوانند سودآوری مناسبی بههمراه داشته باشند.
معایب خرید ملک اوقافی
اما خرید ملک اوقافی میتواند معایب زیر را هم داشته باشد:
- پیچیدگیهای حقوقی: برای نقلوانتقال ملک، دریافت مجوز از سازمان اوقاف ضروری است که امکان دارد روند معامله را طولانیتر کند؛
- پرداخت هزینه سالانه: مالک موظف است اجاره عرصه را هر سال به سازمان اوقاف بپردازد؛
- محدودیت در نحوه استفاده: ازآنجاکه این املاک برای نیت خیر و اهداف اجتماعی واقف تعیین شدهاند، ممکن است در استفاده، بازسازی یا تغییر کاربری محدودیتهایی وجود داشته باشد.
تفاوت ملک موقوفی و معمولی
در جدول زیر میتوانید تفاوت این نوع املاک را با املاک معمولی با جزئیات کامل مشاهده کنید:
| ویژگی | ملک اوقافی (وقفی) | ملک معمولی (شخصی) |
| نوع مالکیت | مالک تنها صاحب اعیان است؛ عرصه متعلق به موقوفه است. | مالکیت کامل بر عرصه و اعیان (ششدانگ). |
| ساختار سند | شامل سند اعیان + اجارهنامه عرصه (معمولاً ۹۹ ساله). | سند ششدانگ یا سند دفترچهای/منگولهدار مطابق میزان سهم. |
| متن درجشده در سند | عبارت «شش دانگ از اعیان» نوشته میشود. | عبارت «مالکیت شش دانگ عرصه و اعیان» ذکر میشود. |
| حق تصرف و اختیار بر ملک | نیازمند اجازه اداره اوقاف برای فروش، رهن، اجاره یا هر نوع تغییر. | اختیار کامل در خرید، فروش، رهن، اجاره و ساختوساز بدون نیاز به مجوز اضافی. |
| فرایند نقل و انتقال | منوط به اخذ مجوز از اوقاف و انجام مراحل اداری. | فقط در دفاتر اسناد رسمی انجام میشود. |
| اجارهبها | پرداخت اجاره سالانه عرصه به اداره اوقاف الزامی است. | هیچ اجارهبهای اضافهای وجود ندارد. |
| دوره مالکیت عرصه | اجاره عرصه معمولاً ۹۹ ساله است و ملک اوقافی بعد از 99 سال تمدید میشود. | مالکیت دائمی و بدون محدودیت زمانی. |
| قیمت ملک | معمولاً ۵ تا ۲۰ درصد ارزانتر از ملک معمولی. | حدود ۲۰ درصد گرانتر نسبت به ملک مشابه وقفی. |
| خطرات و اختلافات حقوقی | محافظتشده توسط اوقاف و معمولاً با ادعای مالکیت مواجه نمیشود. | تابع قوانین عمومی مالکیت؛ احتمال اختلافات حقوقی وجود دارد. |
| استعلامات لازم هنگام معامله | علاوهبر ثبت اسناد، باید از اداره اوقاف هم استعلام گرفته شود. | تنها استعلامات از اداره ثبت اسناد کافی است. |
| امکان ایجاد تغییرات در ملک | نیازمند تأیید اوقاف. | مالک بدون نیاز به مجوز اضافی میتواند تغییرات لازم را اعمال کند. |
نحوه خرید و فروش املاک اوقافی
در معاملات املاک اوقافی باید بدانید که خریدار تنها مالک اعیان یا همان ساختمان ملک میشود و عرصه یا زمین آن همچنان در مالکیت متولی وقف باقی میماند. بهعبارتدیگر، هنگام خرید ملک اوقافی شما قیمت مربوط به ساختمان را پرداخت میکنید و برای استفاده از زمین ملک موظف به پرداخت اجاره سالانه به متولی هستید.
فرایند انتقال سند اعیان ملک اوقافی نسبت به املاک دیگر پیچیدگی بیشتری دارد؛ زیرا علاوهبر شرایط عمومی معاملات، نیازمند رعایت شرایط خرید و فروش ملک اوقافی، یعنی کسب اجازه رسمی از متولی موقوفه یا اداره اوقاف هستید. مالک برای فروش اعیان ابتدا باید موافقت اداره اوقاف را دریافت و سپس بدهیهای مربوط به اجاره عرصه و مالیاتها را تسویه کند. پساز تأیید نهایی، امکان تنظیم قرارداد و انتقال سند به خریدار فراهم میشود؛ بنابراین هرگونه معامله بدون اطلاع و مجوز اوقاف، فاقد اعتبار قانونی است.
سخن پایانی
اگر بهدنبال پاسخ این پرسش که ملک اوقافی بخریم یا نه، هستید، باید بدانید که این نوع املاک با ملک شخصی تفاوتهایی دارند. ملک اوقافی، ملکی است که زمین یا عرصه آن تحت مالکیت و نظارت سازمان اوقاف باقی میماند و خریدار تنها مالک ساختمان یا اعیان است.
- خریدار ملک اوقافی تنها مالک اعیان (ساختمان) است و مالکیت عرصه (زمین) با سازمان اوقاف باقی میماند؛
- از مزایای ملک اوقافی میتوان به قیمت پایینتر نسبت به املاک شخصی و امکان سرمایهگذاری بلندمدت اشاره کرد؛
- خرید و فروش املاک اوقافی نیازمند مجوز و هماهنگی با سازمان اوقاف است؛
- مالک موظف به پرداخت اجاره عرصه به سازمان اوقاف است؛
- اعمال تغییرات، رهن، اجاره و فروش ملک نیازمند تأیید اداره اوقاف است؛
- مالکیت اعیان بهدلیل اینکه تحت نظارت سازمان اوقاف قرار دارد، بهنسبت پایدار و کمخطر از نظر ادعاهای حقوقی است؛
- سند اوقافی شامل عبارت «شش دانگ از اعیان» است و برخلاف سند ششدانگ شخصی، مالکیت کامل عرصه را شامل نمیشود.
اگر بهدنبال تجربهای امن، سریع و قانونی در معاملات ملکی هستید، خدمات املاین تمام نیازهای شما را پوشش میدهد. این پلتفرم از تنظیم قراردادهای اجاره رسمی با تضمین صحت حقوقی و صدور کد رهگیری گرفته تا امکان پرداخت آنلاین اجارهبها و حل اختلافات تخصصی، همه را پوشش میدهد و آسودگی خاطر و امنیت کامل را برای شما فراهم میکند. با استفاده از املاین، علاوهبر صرفهجویی در زمان و هزینه، میتوانید مطمئن باشید که معاملات ملکی شما کاملاً مطابق قوانین و مقررات انجام میشود. همین امروز به املاین مراجعه کنید و از خدمات آنلاین و رسمی قراردادهای اجاره بهرهمند شوید.
سوالات متداول
آیا ملک اوقافی ارزش خرید دارد؟
بله، ویژگیهایی مثل قیمت پایینتر و پایداری مالکیت باعث میشوند که این املاک ارزش خرید بالایی داشته باشند.
آیا ملک اوقافی قابلخریدوفروش است؟
بله، اما تنها مالک اعیان (ساختمان)، نه عرصه (زمین) خواهید بود و نقلوانتقال نیازمند مجوز و هماهنگی با سازمان اوقاف است.
آیا ملک اوقافی بخریم؟
اگر بهدنبال سرمایهگذاری اقتصادی و مالکیت اعیان هستید و محدودیتهای قانونی و پرداخت اجاره سالانه را میپذیرید، ملک اوقافی گزینه مناسبی است.
