آیا میدانید اگر قرارداد اجاره تمدید نشود چه میشود؟ در سادهترین حالت، با پایانیافتن مدت اجاره و توافق یا اقدام نکردن برای تمدید، رابطه حقوقی میان موجر و مستأجر خاتمه مییابد و مستأجر موظف به تخلیه ملک میشود. این وضعیت میتواند به صدور دستور تخلیه، مطالبه اجرتالمثل یا آغاز فرایندهای حقوقی منجر شود؛ بنابراین آگاهی از پیامدهای عدم تمدید قرارداد اجاره برای جلوگیری از اختلافات ضروری است.
بااینحال، آنچه در ظاهر یک پایان ساده به نظر میرسد، در عمل جزئیات و شرایط گستردهتری دارد. قوانین روابط موجر و مستأجر، نحوه ثبت قرارداد در سامانه املاک، نقش قراردادهای کتبی و رسمی و حتی دلایل قانونی رد تمدید، همگی بر روند تخلیه و حقوق طرفین تأثیر میگذارند. در این مقاله دقیقاً به شما نشان میدهیم که در صورت عدم تمدید قرارداد اجاره چه اتفاقی میافتد و با بررسی جنبههای مختلف عدم تمدید قرارداد اجاره مسکن، از فراهمکردن یک متن اظهارنامه رسمی تا شرایط عدم تمدید، تصویری کامل از موضوع برای شما ترسیم میکنیم؛ پس تا انتها با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
اگر قرارداد اجاره تمدید نشود چه میشود؟
پساز پایان مدت اجاره، اگر قرارداد تمدید نشود، وضعیت حقوقی رابطه میان موجر و مستأجر دچار تغییرات جدی میشود. بسیاری از افراد تصور میکنند که میتوانند بدون تمدید رسمی همچنان در ملک بمانند یا از حمایتهای قانونی گذشته برخوردار باشند؛ اما قوانین جدید و سازوکارهای حقوقی نشان میدهد که تمدیدنکردن قرارداد میتواند پیامدهای مهمی بههمراه داشته باشد. درک این نکات به هر دو طرف کمک میکند تا از بروز اختلافات، هزینههای اضافی و روندهای طولانی قضایی جلوگیری کنند و با آگاهی کامل برای ادامه یا پایان رابطه اجاره تصمیم بگیرند.
در شرایطی که طرفین نیاز به تنظیم قرارداد جدید، تمدید قرارداد، دریافت کد رهگیری یا حتی ثبت توافقات مربوط به تخلیه و تسویه دارند، استفاده از یک پلتفرم مطمئن و رسمی اهمیت زیادی پیدا میکند. املاین بهعنوان پیشرو املاک آنلاین ایران، تمام خدمات موردنیاز موجر و مستأجر را از ثبت و مشاهده ملک تا تنظیم قراردادهای رسمی با کد رهگیری، احراز هویت طرفین، بررسی اصالت اسناد، پرداختهای آنلاین، داوری تخصصی و حتی تضمین اجارهبها بهصورت کاملاً آنلاین فراهم کرده است. نظارت کارشناسان حقوقی، امنیت بالا، هزینه شفاف و امکان دسترسی ۲۴ ساعته باعث میشود روند انعقاد قراردادهای جدید یا پایان قراردادهای قدیمی، بدون سردرگمی و اختلاف انجام شود. اگر در آستانه تمدید یا عدم تمدید قرارداد هستید، همین حالا از خدمات قرارداد رسمی املاین استفاده کنید و همه مراحل را آنلاین و مطمئن انجام دهید.
پیامدهای عدم تمدید قرارداد اجاره
از پیامدهایی که عدم تمدید قرارداد اجاره میتواند بهدنبال داشته باشد، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پایان رابطهٔ قراردادی میان موجر و مستأجر: با پایان مدت اجاره و تمدیدنکردن آن، رابطه اجاره بهطور خودکار خاتمه مییابد. مستأجر باید در موعد مقرر ملک را تخلیه کند و مالک هم الزامی برای ادامه قرارداد ندارد؛
- امکان درخواست تخلیه توسط مالک: با پایان قرارداد و تمدیدنکردن آن، مالک میتواند از دادگاه صلح تقاضای دستور یا حکم تخلیه کند. وجود قرارداد کتبی و رسمی روند رسیدگی را سریعتر میکند؛ اما اگر تمدید کتبی انجام نشده باشد، اثبات ادامه رابطه اجاره برای مالک دشوارتر خواهد بود؛
- اعتبار کم قراردادهای شفاهی یا تمدیدهای غیررسمی: قراردادهای شفاهی، دستنویس یا تمدیدهایی که در سامانه املاک ثبت نشدهاند، در مراجع قضایی اعتبار محدودی دارند. همین موضوع زمینهساز اختلافاتی مانند میزان رهن، اجارهبها یا توافقات جانبی میشود و روند رسیدگی را طولانیتر میکند؛
- جریمه دیرکرد تخلیه برای مستأجر: اگر مستأجر پساز پایان مدت قرارداد، قرارداد را تمدید و ملک را تخلیه نکند، مالک میتواند درخواست جریمه تأخیر، اجرتالمثل ایام تصرف و حتی اخذ اجرائیه برای تخلیه کند؛
- مشکلات اثبات حقوق میان دو طرف: در صورت نبود تمدید رسمی، ادعاهایی مانند میزان ودیعه، انجام تعمیرات، خسارت به ملک یا توافقات جدید، بهسختی اثبات میشود و معمولاً نیاز به شاهد یا مدارک جانبی دارد که ممکن است منجر به روندهای طولانی قضایی شود؛
- آزادی مالک برای اجاره یا فروش ملک: با تمدیدنکردن قرارداد، مالک میتواند ملک را بدون محدودیت به فرد دیگری اجاره دهد یا آن را بفروشد. مستأجر هم حق جلوگیری از این اقدام را ندارد؛
- احتمال افزایش هزینهها برای مستأجر: تمدیدنکردن ممکن است مستأجر را مجبور به یافتن ملک جدید با هزینه بالاتر، پرداخت رهن بیشتر یا تحمل هزینه جابهجایی کند؛
- افزایش ریسک اختلافات حقوقی: اگر قرارداد غیرشفاف و تمدید غیررسمی باشد، احتمال طرح دعوا و شکایت میان موجر و مستأجر، بهویژه درباره پول پیش، خسارات و اجرتالمثل افزایش مییابد.
متن عدم تمدید قرارداد اجاره
برای اطلاعرسانی رسمی به مستأجر مبنی بر تمایلنداشتن به تمدید قرارداد اجاره، معمولاً از اظهارنامه استفاده میشود. این اظهارنامه باید از طریق دفاتر خدمات قضایی ارسال شود تا جنبه قانونی داشته باشد. در ادامه، یک نمونه متن عدم تمدید قرارداد اجاره را در اختیار شما قرار میدهیم.
مشخصات اظهارکننده (موجر): شامل نام و نامخانوادگی، نام پدر، شغل و محل اقامت.
(اگر چند موجر وجود دارد، مشخصات همه باید فهرست شود.)
مشخصات مخاطب (مستأجر): شامل نام و نامخانوادگی، نام پدر، شغل و محل اقامت (آدرس کامل ملک اجارهای).
اگر وکیل دارید، مشخصات وکیل را هم اضافه کنید.
موضوع اظهارنامه: اظهار رسمی مبنی بر اخطار قانونی عدم تمدید قرارداد اجاره و درخواست تخلیه
دلایل و منضمات:
- کپی قرارداد اجاره اولیه و تمدیدها (اگر وجود دارد)؛
- وکالتنامه (اگر از وکیل استفاده میکنید)؛
- سایر مدارک مرتبط مانند رسید پرداختها.
شرح اظهارنامه:
مخاطب محترم،
بدینوسیله، بهطور رسمی و قانونی به جنابعالی اعلام و اظهار میکنم که پساز انقضای مدت قرارداد اجاره در تاریخ ……………………………، تمایلی به تمدید این قرارداد و ادامه مدت آن ندارم و از هماکنون به شما اعلام میکنم که حداکثر تا تاریخ یادشده نسبت به تخلیه و تحویل ملک موضوع قرارداد اقدام کنید.
دلیل این تصمیم، همانطور که حضوری و بهکرات به جنابعالی اعلام شده، ناچیزبودن مبلغ اجاره و تناسبنداشتن آن با نرخهای واقعی جامعه است؛ بهنحویکه اجارهبهایی که شما پرداخت میکنید، حتی از یک چهارم اجاره متعارف چنین ملکی هم کمتر است.
در پایان تأکید میشود در صورت هرگونه تخلف و عدم تخلیه رأس موعد مقرر، حق مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف و خسارت و همچنین حکم و دستور تخلیه ملک برای [موجر/موکلین] محفوظ است.
با تشکر،
نام و نام خانوادگی موجر یا وکیل
امضا و تاریخ
نمونه دیگری که در اختیارتان قرار میدهیم، اظهارنامه تخلیه بهعلت انقضای مدت قرارداد است که بیشتر بر تخلیه و پرداخت معوقات تمرکز دارد؛ اما میتواند برای موارد عدم تمدید استفاده شود.
مخاطب محترم
با سلام و احترام
همانطور که مستحضرید طی اجارهنامه عادی (یا رسمی) مورخ ………………………….، یک آپارتمان به مساحت ………………………………… را به آدرس ………………………………… و به پلاک ثبتی شماره ………………………………… از اینجانب اجاره کردهاید. با توجه به اینکه طبق قرارداد میبایست در تاریخ ………………………………… بهعلت انقضاء مدت، ملک موصوف را تخلیه میکردید و از تخلیه ملک امتناع کردهاید و همچنین از انقضاء قرارداد تا تاریخ فعلی ………………………………… از پرداخت اجاره خودداری کردهاید، لذا از شما تقاضای تخلیه ملک موردنظر و پرداخت اجاره معوقه را دارم. در ضمن، پساز ابلاغ این اظهارنامه به شما ………………………………… روز فرصت داده میشود ملک موردنظر را تخلیه و به پرداخت اجاره معوقه و تسویه آب، برق، گاز و تلفن اقدام کنید و درغیراینصورت از طریق مراجع قضایی اقدام خواهم کرد.
با تشکر،
نام و نام خانوادگی
امضا – تاریخ
چند نکته مهم وجود دارد که حتماً باید به آنها توجه کنید:
- اظهارنامه باید حداقل دو ماه قبلاز پایان قرارداد ارسال شود تا مستأجر فرصت کافی داشته باشد؛
- اگر مستأجر درخواست تمدید کرده باشد، موجر تنها با دلایل قانونی، مانند تخلف مستأجر، میتواند درخواست را رد کند؛
- برای اعتبار بیشتر قرارداد اجاره لازم است که قرارداد را در سامانه املاک ثبت کرده باشید؛
- در صورت عدم تخلیه از طرف مستأجر میتوانید دادخواست تخلیه بدهید.
شرایط عدم تمدید قرارداد اجاره
شرایط عدم تمدید قرارداد اجاره براساس قوانین روابط موجر و مستأجر (از جمله قانون مصوب ۱۳۷۶ و مقررات جدید سال ۱۴۰۴) در چهارچوب مشخصی تعیین شده است. بهطور معمول، اگر مستأجر حداقل دو ماه پیشاز پایان قرارداد درخواست تمدید بدهد، مالک نمیتواند بدون دلیل موجه از تمدید خودداری کند و قرارداد برای یک سال دیگر ادامه مییابد. بااینحال، در برخی موارد قانونی، امکان عدم تمدید اجاره نامه توسط مالک وجود دارد و مالک میتواند درخواست تخلیه ملک را مطرح کند. مهمترین این موارد عبارتاند از:
- فروش ملک توسط مالک: اگر مالک ملک را بفروشد و قرارداد فروش در سامانه املاک ثبت شود، قرارداد اجاره تمدید نمیشود و خریدار جدید میتواند درخواست تخلیه کند؛
- اخذ پروانه ساختمانی برای تخریب، بازسازی یا تعمیر اساسی: اگر مالک مجوز رسمی برای تخریب یا تعمیرات عمده بگیرد، میتواند از تمدید خودداری و ملک را خالی کند؛
- انجامندادن تعهدات توسط مستأجر: در مواردی مانند پرداختنکردن اجارهبها (حداقل سه بار تأخیر)، آسیب به ملک، تغییر کاربری بدون اجازه و غیره، مالک میتواند به دادگاه صلح یا شورای حل اختلاف مراجعه کند و حکم عدم تمدید بگیرد؛
- توافقنکردن بر سر افزایش اجارهبها: اگر مستأجر با میزان افزایش اجاره (که باید براساس توافق یا سقف قانونی باشد) موافقت نکند، مالک میتواند تمدید را رد کند؛
- نیاز شخصی مالک به ملک: اگر مالک تنها یک ملک در شهر داشته و برای سکونت خود یا خانوادهاش (مانند همسر یا فرزندان) به آن نیاز داشته باشد، میتواند از تمدید خودداری کند. این نیاز باید با مدارک (مانند سند ازدواج یا گواهی عدم مالکیت دیگر) اثبات شود؛
- نیاز به ملک برای فرزند ازدواجکرده: اگر مالک برای فرزند رسمی ازدواجکردهاش نیاز به ملک داشته باشد، این دلیل معتبر است.
سخن پایانی
اگر قرارداد اجاره تمدید نشود چه میشود؟ عدم تمدید قرارداد اجاره، برخلاف ظاهر سادهاش میتواند پیامدهای حقوقی جدی برای موجر و مستأجر ایجاد کند. آگاهی از مراحل قانونی، نحوه ارسال اظهارنامه، شرایط مجاز عدم تمدید و حقوق هر دو طرف، باعث میشود روند تخلیه یا ادامه همکاری بدون تنش و اختلاف انجام شود. اگر قرارداد شما به پایان رسیده است و قصد دارید برای تمدید یا عدم تمدید آن تصمیمگیری کنید، بهترین کار این است که اطلاعات لازم را داشته باشید و تمام مراحل را بهصورت مستند، رسمی و مطابق قوانین انجام دهید تا درگیر هزینههای سنگین و فرایندهای طولانی دادگاه نشوید.
- با پایان مدت اجاره و عدم تمدید، رابطه حقوقی موجر و مستأجر خاتمه مییابد؛
- مستأجر موظف است در موعد مقرر ملک را تخلیه کند؛ درغیراینصورت مالک میتواند دستور یا حکم تخلیه بگیرد؛
- تمدیدهای غیررسمی یا شفاهی اعتبار کمی دارند و معمولاً باعث اختلافات و مشکلات اثبات میشوند؛
- مالک میتواند در صورت عدم تخلیه، اجرتالمثل و جریمه دیرکرد مطالبه کند؛
- عدم تمدید ممکن است هزینههای بیشتری برای جابهجایی یا یافتن ملک جدید برای مستأجر ایجاد کند؛
- مالک میتواند پساز پایان قرارداد، ملک را آزادانه اجاره دهد یا بفروشد؛
- ارسال اظهارنامه عدم تمدید باید حداقل دو ماه قبلاز پایان قرارداد انجام شود؛
- در مواردی مانند فروش ملک، نیاز شخصی مالک، تخریب یا بازسازی، عدم پرداخت اجاره یا تخلفات مستأجر، مالک مجاز است تمدید را نپذیرد؛
- ثبت قرارداد در سامانه املاک باعث افزایش اعتبار و سهولت در رسیدگیهای حقوقی میشود؛
- بهترین رویکرد برای جلوگیری از اختلاف، مستندسازی، شفافیت و ثبت رسمی تمام توافقها است.
با تنظیم قراردادهای معتبر، ثبت رسمی توافقات و استفاده از مرجعی مطمئن میتوانید تمام مراحل انعقاد تمدید قرارداد اجاره را باآرامش و بدون اختلاف طی کنید. املاین با ارائه مجموعهای کامل از خدمات ملکی شامل نمایشگاه آنلاین املاک، قراردادهای رسمی با کد رهگیری، پرداختهای آنلاین، تضمین اجارهبها (برای اولینبار در ایران)، داوری و حل اختلافات ملکی، مشاوره حقوقی تخصصی و امنیت حداکثری در احراز هویت و اسناد، تلاش میکند تجربهای امن، سریع و اقتصادی برای طرفین معاملات ایجاد کند. همین حالا وارد املاین شوید و قرارداد اجاره رسمی خود را با نظارت حقوقی، کد رهگیری و امنیت کامل ثبت کنید.
سوالات متداول
آیا موجر میتواند یکطرفه قرارداد را تمدید نکند؟
بله، موجر در موارد قانونی مانند نیاز شخصی به ملک، فروش، تعمیرات اساسی یا تخلف مستاجر میتواند از تمدید قرارداد بهصورت یکطرفه خودداری کند.
اگر مستأجر قصد تمدید نداشته باشد، چه زمانی باید اطلاع دهد؟
مستاجر باید حداقل دو ماه قبلاز پایان قرارداد به موجر اطلاع دهد تا فرصت کافی برای تصمیمگیری و تخلیه یا توافق جدید فراهم شود.
